XE DÊ

C ác từ như long, dê, hoàng, ngự… là ngôn ngữ thường dùng ở chốn cung đình, dùng để chỉ những gì thuộc về vua. Những từ ấy đã đi vào dân gian trở thành cách nói thông tục rất tự nhiên. Ở cố đô Huế, đã có thời báo Nam Phong dám giở trò “chơi khăm” gọi việc vua đi phố là “ngự phố”, vua bị rơi xuống hố là “ngự hố”.

Cùng với cách nói đó, đêm nào vua đến hậu cung “tạm trú” với phi tần cung nữ được gọi là “ngự dâm”. Ai dám bảo chữ dâm là bậy nào!

Trong chuyến “đi đêm” xe dê là phương tiện giao thông vận tải từ cung vua đến tam cung lục viện để người đẹp được vinh dự bệ kiến mặt trời.

Trên chín bệ mặt trời gang tấc,
Chữ xuân riêng sớm chực trưa chầu
Phải duyên hương lửa cùng nhau
Xe dê lọ rắc lá dâu mới vào

(Cung oán ngâm khúc)

Theo sách Tấn thư, Tấn Võ đế tuyển nhiều phi tần cung nữ, vua đã dùng xe dê có gắn ngọc quý để chiếu sáng do dê đực kéo đến phòng người đẹp chốn cung cấm để “mua vui vài trống canh”. Nếu còn thì giờ và sức khỏe cho phép thì còn tiếp tục cuộc hành trình thám hiểm cung trăng. Các chị hằng đang mở cửa, thường trực đón, khách khỏi “điện thoại” báo giờ xin gặp. Phi tần cung nữ mở rộng cách tiếp vua.

Nói theo lối nôm na, phi tần cung nữ là vợ vua. Vợ chính của vua là hoàng hậu. Nhà Nguyễn có lệ không lập hoàng hậu vì sợ nạn tiếm quyền đã xảy ra ở các triều đại về trước. Hoàng quý phi đứng đầu trong danh sách cửu giai: nhất giai phi, nhị giai phi, tam giai tân, tứ giai tân, ngữ giai tiếp dư, lục giai tiếp dư, thất giai thục nhân, bát giai mỹ nhân, và cửu giai tài nhân. Sau này đến đời vua Bảo Đại chịu ảnh hưởng của Tây học, xé rào phá lệ lập hoàng hậu: Nam Phương hoàng hậu.

Chỉ riêng lo phục vụ đều đặn 9 bà không, vua đã thấm mệt chiến trường, ấy là chưa nói đến chuyện giảm thọ. Lòng tham của lạ không cùng, vua đã chấm rồi, lại có máu thích chấm thêm trong hàng con gái đẹp của các quan đại thần và con nhà thường dân có nhan sắc xuất chúng.

Để dung nạp lượng người đẹp xin vào cung vịn thuyền rồng ngày càng đông, vua sẵn sàng xây và mở rộng tam cung lục viện, mặc dù chưa có chỉ tiêu và chưa lập hội đồng duyệt thiết kế xây dựng.

Tam cung là các cung: Diên Thọ, Trường Sanh, Khôn Thái. Lục viện gồm có: Thuận Huy, Đoan Thuận, Đoan Hòa, Đoan Huy, Đoan Tường và Đoan Trang. Tất cả đều là lầu son gác tía, nhà ngang cửa dọc theo lối kiến trúc chữ Vương.

Các bà hoàng tiên triều sống các ngày còn lại ở cung Diên Thọ. Còn lại 8 cung, viện vua đương tại ngôi đi lại tự do. Ngoại trừ các quan thái giám, thì không một người đàn ông nào có quyền đặt chân đến vùng trọng cấm, vương quốc này.

Theo chính sử và Lễ tiết, không phải đêm nào vua muốn đến cung nào, phòng nào cũng được. Quan thái giám giữ phần việc kiểm soát: trao cho nhà vua cái thẻ ngà, mỗi đêm, đêm ấy vua phải đến với vị phi tần có tên trong danh mục. Đó là theo phạm trù lý thuyết! Giữa thực tế và lý thuyết có khoảng cách khá dài dẫu cho quan thái giám có tài đến đâu đi nữa cũng bất lực. Tương truyền những vị hoàng đế uy quyền đầy mình đã xé rào và tha hồ mà tự biên tư điễn “đầu tư sản xuất” theo ý mình.

Lượng phi tần cung nữ thì nhiều mà của quý lại độc hiếm, các bà phải tìm cách câu độ dê. Chiều hôm, ở cửa phòng đã để sẵn lá dâu hoặc lá sầu đâu có tẩm chút muối. Dê thích ăn món khoái khẩu này, sẽ dừng lại trước phòng của cung nữ:

Ấp yêu gối phụng dường tê tái
Chờ đợi “xe dê” huống thẫn thờ.

(khuyết danh)

Quan thái giám đã bị trời đất cướp quyền, đành chỉ biết ngắm nhìn vua nhập cung mà không nén được lòng. Quan đành mở sổ ghi chép ngày giờ, số phòng, số thẻ ngà để khỏi xảy ra tình trạng “lộn sòng” về sau. Tương truyền có chuyện các phi tần cung nữ đã tìm cách hối lộ quan thái giám để quan cho xe dê hỏng hóc kỹ thuật để dừng lại phòng cung nữ không theo dự tính đã ghi trên thẻ ngà. Té ra nghề nào, thời nào cũng có chuyện “móc ngoặc”, kể cả dịch vụ “ngự dâm”.

Chính vì hành động theo lối vô triều đình, vô tổ chức ấy mà vua Văn Vương nhà Chu có đến 99 người con trai, một con nuôi là Lôi Chấn Tử, cộng 100 con trai, chưa kể gái vì chưa nắm được con số chính xác. Nếu vua Văn Vương không bị vua Trụ bắt giam mười mấy năm thì sẽ còn thêm nhiều đứa con ra đời nữa.

Ở nước ta, chúa Nguyễn Phúc Chu (1675-1725) đã có đến 140 người con, dù mới 51 tuổi đã chết. Vua Gia Long (1762-1819) thọ chỉ 58 tuổi có đến 13 hoàng tử và 18 hoàng nữ, vua Minh Mạng (1791-1840) thọ 50 tuổi mà có đến 78 hoàng nam và 64 hoàng nữ, vua Thiệu Trị thọ 41 tuổi mà có đến 29 hoàng tử và 35 hoàng nữ.

Tất cả là tại cái xe dê?.  -./. 

BÙI ĐẸP

VVM.27.01.2026.