NGẮM HOA MAI CHỜ KHÁCH

S áng mùng một Tết, tại nhà mình, quần áo chỉnh tề, ngồi chờ đón khách đầu tiên, uống cốc trà ngon, bụng dạ thanh thản, bên cạnh có hoa Mai. Có hoa Mai thì phải ngắm. Những lúc như thế, tôi thật yên bình. Nhìn ngoài sân, lại cũng hoa Mai. Từ thời ông Nội, đến thời Ba tôi, gia đình tôi đều thích hoa Mai. Bây giờ, thời tôi cũng thế. Có lẽ sở thích cũng di truyền. Mà thật ra, nói chung, người mình đa số đều thích hoa Mai cả. Có thể là di truyền quốc gia cũng nên.

Không biết ai sao, riêng tôi khi nhắc đến hoa Mai, hai câu thơ của Chu Thần Cao Bá Quát cứ chạy ùa vào tâm trí, không ngăn cản được, sức sống hai câu thơ ấy cứ mạnh như nhà vô địch:

Thập tải luân giao cầu cổ kiếm
Nhất sinh đê thủ bái mai hoa

(Đi khắp mười năm tìm kiếm báu
Một đời chỉ lạy có hoa Mai)

Ừ, hai câu thơ ấy đã hoá thành hoa Mai rồi, đâu còn thân phận của thơ ca nữa.
Chẳng thấy khách khứa tới, lặng im. Vậy hãy ngắm hoa Mai. Ngắm một chặp, lại có thơ Tô Đông Pha phảng phất bay vào:

Phân phân sơ nghi nguyệt quảng thụ
Liên liên độc dữ tham hoàng hôn

(Mai lả tả cánh vàng vương cây lá
Hoa với người là một giữa hoàng hôn)

Lập tức, thơ của thiền sư Hư Đường Trí Ngu cũng chống gậy trúc tiến vào:

Thường ức Tây Hồ xử sĩ gia
Sở chi linh nhuỵ tự hoành tà
Tinh minh nhất phiến đương thời sự
Chỉ khiếm thanh hương bất khiếm hoa

(Thường nhớ Tây Hồ nhà ẩn dật
Chuộng vẽ mai vàng với cành trơ
Một đoá linh khôi vừa mới hé
Chỉ thiếu hương thơm chẳng thiếu hoa)

Lại chẳng có thấy khách nào tới cả. Vắng hoe, chỉ có bài thơ của vua Lê Thánh Tông bay vào tâm khảm:

Vườn xuân dòm dõ đã chầy ngày
Dễ có Lâm Bô biết được hay
Hoa bạc phau phau xâm khí tuyết
Chồi xanh êu ếu lạt hơi may
Tỏ tường phòng khách khi đầm ấm
Lau chuốt lòng xuân đoạc đắng cay
Kham hạ điều canh còn để đợi
Kẻo còn đào mận những lay thay

Trong bài thơ của vua Lê Thánh Tông có bóng dáng Lâm Bô. Ngài Lâm Bô người đời Tống, không vợ con, tính điềm đạm, hằng ngày thích ngắm hoa Mai và chin Hạc. Người đời bảo rằng, Mai là vợ, Hạc là con của Lâm Bô. Bảo sao mà chẳng được, ngài đâu quan tâm. Còn nhớ, có lần con tôi đọc bài này, nó chả hiểu gì cả. Ừ, cũng phải, chữ hồi xưa mà, nhiều chữ nhà vua dùng đã lùi vào hoàng hôn của văn học hôm nay. Tôi mới nói cho nó nghe, đây này: hay là rõ, êu ểu là mơn mởn, kham hạ là hèn nào, điều canh là pha chế canh, lay thay là lôi thôi, còn đào mận là nhân tài đấy…Nghe xong, nó đọc lại, nó nói: Bài thơ hay quá.
Lại cũng hoang vu, chẳng thấy khách nào đến cả. Lại hớp trà, ngắm hoa Mai. Dường như có tiếng nói văng vẳng bí ẩn trong không gian: “Con quên Ông rồi à? Ông mà con quên sao?”. Ối chao! Ngài Mãn Giác Thiền Sư, tay cầm bài “Cáo tật thị chúng”:

Xuân khứ bách hoa lạc
Xuân đáo bách hoa khai
Sự trục nhãn tiền quá
Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận
Đình tiền tạc dạ nhất chi mai

(Xuân qua trăm hoa rụng
Xuân đến trăm hoa cười
Trước mắt việc đi mãi
Trên đầu già đến rồi
Đừng tưởng xuân tàn hoa rụng hết
Đêm qua sân trước một nhành Mai)

Ồ, con xin lỗi, con lỡ quên bẵng Ông, nên phải để sau cùng. Thầy Mãn Giác Thiền Sư cười.
Thầy hỏi: “Nay, hoa Mai có rầm rộ không?” Tôi thưa: “Dạ, có”. Thầy vui hẳn: “Đọc một bài cho Thầy thưởng thức nào?”. Tôi thưa: “Dạ, không có!”. Thầy ngạc nhiên: “Thế sao, bảo có rầm rộ?”
Tôi thưa: “Người ta trồng Mai rất nhiều, rất đẹp nhưng lo bán lấy tiền, không còn thời gian làm thơ!”. Ngài Mãn Giác nín thinh, biến mất…

Ảo giác đã qua, tôi trở lại thực tế, ngồi chờ. Lòng băn khoăn: “Ai sẽ xông đất đầu năm đây? Hả. hoa Mai?”.   *-./.

NGÔ PHAN LƯU

VVM.02.02.2026.