Ðịnh
nghĩa:
Ăn
chay, do chữ Hán là Trai, người Nam nói là Chay, Trai có
nghĩa là thanh tịnh, sạch sẽ.
Ăn
chay là ăn các loại thực phẩm phát xuất từ thảo mộc
hay được chế biến từ thảo mộc. Thí dụ như: Rau cải,
hoa quả, ngũ cốc, các loại đậu, tàu hủ, tương chao...
Vậy,
ăn chay, ăn tương hay ăn lạt đều đồng nghĩa.
1.
Cấu tạo cơ thể con người:
Muốn
biết cơ thể của con người thích hợp với việc ăn
chay hay ăn mặn, chúng ta nghiên cứu các loài vật ăn thịt
sống như: mèo, cọp, cá sấu, và loài vật ăn thảo mộc
như: trâu, bò, ngựa, dê, khỉ... rồi từ đó chúng ta suy
gẫm ra con người, vì con người chỉ là loài tiến hóa
cao cấp hơn thú cầm.
Loài
vật ăn thịt thì phải có móng vuốt bén nhọn để vồ
mồi, xé thịt, hàm răng cũng bén nhọn chơm chởm.
Loài
vật ăn thảo mộc thì không có móng vuốt, không có hàm
răng bén nhọn.
Như
vậy, xét về mặt cấu tạo cơ thể của con người,
chúng ta nhận thấy con người thích hợp với việc ăn
thảo mộc và ngũ cốc hơn là ăn thịt loài động vật.
Mặt
khác, xét về lịch sử tiến hóa của con người, con
người xuất hiện sau thảo mộc và thú cầm, người
nguyên thủy sống nhờ hái lượm, tức là nhờ ăn trái
cây và ngũ cốc. Việc săn bắn thú vật lấy thịt làm
thức ăn chỉ xảy ra sau nầy. Do đó, người ăn thảo mộc
và ngũ cốc để nuôi sống cơ thể là hợp với luật
Thiên nhiên.
2.
Ðạm thảo mộc dễ tiêu hóa hơn đạm thú cầm:
Các
nhà dưỡng sinh học nhận thấy rằng, chất đạm trong
thịt thú vật khó tiêu hóa trong bao tử con người và lại
mang nhiều chất độc hơn đạm thảo mộc rất nhiều.
Người ăn thịt thú vật thường cảm thấy nặng bụng
khó tiêu khi ăn no, và khi lớn tuổi thường bị xơ cứng
động mạch, hay tắc nghẽn động mạch.
Trái
lại, người ăn chay, ăn ngũ cốc và rau cải, dễ tiêu
hóa hơn, động mạch dẻo dai hơn, thường cảm thấy khỏe
khoắn trong người.
3.
Các loại đậu bổ dưỡng hơn cá thịt:
Viện
Vệ Sinh Dịch Tể Học VN đưa ra Bảng Phân tích thành
phần hóa học của 100 gram thức ăn mỗi loại.
Xin
trích ra sau đây một số thức ăn thường dùng để so
sánh sự bổ dưỡng (tính bằng Calorie) giữa các thức ăn
chay và mặn, tức là so sánh số năng lượng Calorie mà nó
cung cấp cho cơ thể của chúng ta.
(Bảng
nầy trích trong sách: Phương pháp Dưỡng Sinh của Bác sĩ
Nguyễn Văn Hưởng)
Thức
ăn nào cung cấp cho cơ thể nhiều năng lượng (Calorie)
thì được xem là thức ăn bổ dưỡng.
Theo
Bảng Phân tích trên, so sánh giữa Ðậu nành và Thịt bò,
chúng ta thấy:
100g
Ðậu nành sản xuất 411 cal.
100g
Thịt bò sản xuất 121 cal.
Vậy
Ðậu nành bổ dưỡng hơn Thịt bò gấp 3,4 lần.
Nếu
so sánh Ðậu phộng với Thịt bò, Ðậu phộng bổ dưỡng
hơn Thịt bò gấp 4,8 lần.
- Hải
Thượng Lãn Ông, Việt Nam Y tổ trong “Vệ Sinh Yếu
Quyết” có lời khuyên về sự ăn uống như sau:
“Vệ
sinh ăn uống trước tiên,
Khuyên
ăn thanh đạm, khuyên kiêng đậm nồng.
Ngũ
tân dùng phải có chừng,
Ăn
nhiều tán Khí, biết phòng mới hay…
- Nhà
Nữ Bác học White nước Anh nói rằng: “Các thứ hột,
các thứ trái cây, đậu và rau cải là những thức ăn
mà thiên nhiên đã dành để nuôi sống chúng ta. Các thức
ăn ấy nấu nướng một cách giản dị thì rất hợp vệ
sinh và rất bổ, nó làm cho thân thể tráng kiện, tinh
thần sáng suốt và tránh được nhiều bịnh tật.”
- Lợi
ích của việc ăn chay theo J. Bernard-Pellet
Ông
là một bác sĩ Pháp và đồng thời cũng là một khoa học
gia nghiên cứu về Ăn Chay, ông được nhiều người biết
đến vì sự nhiệt tâm của ông trong các buổi thuyết
trình được tổ chức khắp nơi
- Ăn
chay vì sự sống của sinh vật: Mỗi năm có khoảng 55 tỉ
sinh vật sống trên trái đất bị giết hại để ăn
thịt. Cá trong ao hồ, sông ngòi và đại dương bị giết
khoảng 1000 tỉ con vừa lớn vừa nhỏ mỗi năm. (Có lẽ
cũng cần nhắc thêm là dân số địa cầu gồm khoảng 6
tỉ người).
- Ăn
chay vì môi sinh: Chăn nuôi là một trong những nguyên nhân
hàng đầu làm ô nhiễm địa cầu. Một phần tư tổng
số khí CO² thải ra trong bầu khí quyển là do gia súc
chăn nuôi. Các chất phóng uế của súc vật trên đất
và trong nước làm cho địa cầu trở nên ô nhiễm. Chẳng
hạn như chất nitrat từ phân của súc vật và cá thải
ra từ các nơi chăn nuôi kỹ nghệ đang làm cho các quốc
gia Tây phương điên đầu vì không tìm được giải pháp
nào hữu hiệu và quy mô để trừ khử.
- Ăn
chay để chống lại nạn đói: Ăn thịt là một sự phí
phạm lớn lao vì phải cần đến 10 gam chất đạm thực
vật mới tạo được 1 gam chất đạm trong thịt cá.
- Ăn
chay vì kinh tế và Ăn chay trong mục đích tu tập tinh
thần: Bác sĩ J. Bernard-Pellet nêu lên hai lý do này nhưng
không giải thích. Ông cho biết là vấn đề kinh tế
không thuộc lãnh vực hiểu biết của ông, còn vấn đề
tâm linh thì mang tính cách cá nhân.
Sau
đây là một vài lợi ích của ăn chay liên quan đến sức
khoẻ do Bác sĩ J. Bernard-Pellet nêu lên :
- Ăn
chay làm giảm tỷ lệ tử vong (mortalité) và tỷ lệ mắc
bệnh (morbilité) một cách rõ rệt. Tỷ lệ tử vong và
mắc bệnh giám xuống từ 10% đến 15% đối với người
ăn chay.
- Cải
thiện sự thoải mái và mang lại cảm giác khoan khoái
cho người ăn chay.
- Làm
chậm lại hiện tượng lão hóa của các tế bào cơ thể.
- Làm
giảm xuống từ 20% đến 50% các chứng bệnh sau đây:
phì nộm, các bệnh tim-mạch (chứng nhói tim, nhồi máu
cơ tim), huyết áp cao, tiểu đường, ung thư, các bệnh
về thận, sa sút trí nhớ và giảm trí thông minh
(démence), sạn thận, viêm khớp vì phong thấp, bệnh trĩ,
ruột thừa...(maladies diverticulaires), bệnh thoát vị của
một số cơ quan (hernie)...
Bác
sĩ J. Bernard-Pellet khẳng định là cách ăn chay tốt nhất
và lý tưởng nhất là cách ăn toàn chay. Ông nêu lên
nhiều kết quả không chối cãi được do các khảo cứu
khoa học mang lại liên quan đến sức khoẻ và sự ngăn
ngừa và chữa trị đối với nhiều loại bệnh tật.
Ăn
chay đối với các Tôn giáo
- Đạo
Cao Ðài:
Về
việc ăn chay, Ðức Chí Tôn giáng dạy như sau:
Môn
đệ phải trai giới, vì luật ấy rất nên quí báu, không
giữ chẳng hề thành Tiên, Phật đặng.
- Ðạo
Phật Giáo Hòa Hảo:
Bực
Hạ thừa thì ăn chay kỳ mỗi tháng 4 ngày (14, 15, 29, 30),
còn bực Thượng thừa thì ăn chay trường.
Ăn
chay kỳ: ngày đầu (ngày 14) để cầu nguyện cho Tổ
quốc; ăn chay ngày thứ nhì (ngày 15) để hiến cho Phật;
ngày thứ ba (29) cho đồng bào; ngày thứ tư (30) cho bản
thân.
- Ðạo
Phật:
Cũng
chia ra 2 loại ăn chay: +Ăn chay kỳ: Nhiều bậc: - Hai ngày
(1, 15). - Bốn ngày (1, 8, 15, 23). - Sáu ngày (1, 8, 14, 15,
23, 30). - Mười ngày (1, 8, 14, 15, 18, 23, 24, 28, 29, 30), -
Nhứt nguyệt trai là ăn chay suốt một tháng: ăn chay tháng
giêng hay tháng 7. - Tam nguyệt trai là ăn chay 3 tháng: tháng
giêng, tháng 7, tháng 10. +Ăn chay trường: Trường hợp ăn
chay trường mà lại phát tâm không ăn sau 12 giờ trưa thì
gọi là Ngọ trai.
- Phật
giáo Tiểu Thừa:
Có
5 thứ thịt thanh tịnh được phép ăn, gọi là Ngũ Tịnh
nhục, kể ra:
Thịt
ăn mà không thấy người giết con vật.
Thịt
ăn mà không nghe tiếng kêu la của con vật.
Thịt
ăn mà không nghi người ta giết cho mình ăn thịt.
Thịt
con thú tự chết.
Thịt
con thú khác ăn còn dư.
Phật
hoàng Trần Nhân Tông:
Truyện
kể lại rằng vào đời nhà Trần trong một bữa tiệc do
hoàng thái hậu Nguyên Thánh Thiên Cảm thết đãi có cả
món chay lẫn món mặn, thì Tuệ Trung Thượng Sĩ, người
sáng lập ra Thiền Phái Trúc Lâm Yên Tử Việt Nam, đã
điềm nhiên ăn thịt cá. Thái hậu ngạc nhiên hỏi: “Anh
tu thiền mà ăn thịt cá thì thành Phật sao được?”
Ngài cười đáp: “Phật là Phật, anh là anh. Anh không
cần làm Phật. Phật không cần làm anh”. Tuệ Trung Sĩ
là một bậc tu hành giác ngộ. Lời nói của Ngài không
phải là lời kẻ tục tử đáp xằng. Việc ăn thịt cá
của Ngài Tuệ Trung dĩ nhiên là trái hẳn kinh sách Đại
thừa. Vậy thì sự thật ở đâu? Ăn chay là phải, hay ăn
mặn là phải trong việc tu hành theo Phật pháp?
Câu
trả lời của Tuệ Trung Thượng Sĩ hàm ý cho thấy cái
quan trọng của tâm tu và cái phá chấp trong phương tiện
tu hành. Thời nay, ta thấy có những trường hợp các bữa
cơm chay trong chùa đầy rẫy các món như giò, chả.. về
tinh thần, việc đó không giúp ích chút nào cho sự tu
trì.
- Ðạo
Thiên Chúa:
Kinh
Cựu Ước có ghi rõ lời phán của Ðức Chúa Trời:
“Nầy,
Ta sẽ cho các ngươi mỗi thứ cỏ kết hạt mọc khắp
mặt đất, và các loài cây sanh trái có hột, giống ấy
sẽ là đồ ăn của các ngươi.” Như vậy, Ðức Chúa
Trời đã nói một cách rõ ràng, bảo con người phải ăn
chay, tức là ăn hoa quả ngũ cốc để sống, chớ không
phải ăn thịt các loài thú vật. Việc ăn thịt thú vật
xảy ra sau nầy là do nhơn ý.
- Ðạo
Hồi:
Cũng
buộc tín đồ ăn chay. Trong 5 điều chính làm nền tảng
cho Giáo lý Hồi giáo thì điều thứ 3 ghi: Phải ăn chay
vào tháng 9 theo lịch Hồi giáo, gọi là Ramadan.
Alphonse
Marie Louis de Lamartine (1790 - 1869)
Là
một nhà thơ, nhà văn theo trường phái lãng mạn nổi
tiếng của nước Pháp. Ông còn là sử gia, một chính trị
gia với chức Bộ trưởng bộ ngoại giao trong chính phủ
Pháp.
Tuổi
thơ của ông trải qua êm đềm ở làng Milly, nơi người
mẹ đã dạy ông những bài học đầu tiên về tình
người. Lớn lên ông vào học ở một trường Công giáo
địa phương, sau đó nghỉ ở nhà tự học bằng cách đọc
sách. Ông đọc nhiều sách của Rousseau, Chateaubriand,
Bible, Dante, Swedenborg… những tác giả này sau đó có ảnh
hưởng nhiều đến văn chương của ông.
Sách
“Những bà mẹ của các danh nhân” tác giả là Maurice
Bloch, do nhà xuất bản Ch. Delagrave Paris phát hành năm 1885
cho biết chuyện ăn chay của thi hào Lamartine:
...Mẹ
của Lamartine nuôi con bằng lối ăn chay cho đến khi ông
lên 12 tuổi, bà chỉ cho ông ăn bánh mì, sữa, rau và hoa
quả. Tuyệt đối không một miếng thịt nào…
Lời
kể chuyện của cậu bé Lamartine: “Một hôm mẹ tôi tình
cờ dẫn tôi đi ngang một lò sát sinh. Tôi trông thấy
những người đồ tể hai cánh tay để trần nhuộm đầy
máu đang đập chết một con bò, các người khác thì đang
giết bê và cừu. Những suối máu bốc khói chảy lênh
láng khắp nơi. Tôi kéo tay mẹ tôi đi cho nhanh để tránh
xa nơi này. Sau đó thì cậu hết sức sợ hãi và ghê tởm
mỗi khi trông thấy thịt nấu chín…”.
Trước
cảnh tượng khổ đau, có những người xúc động không
chịu nổi, tuy nhiên cũng có những người thản nhiên,
chẳng hạn như những người đồ tể. Thật ra thì tất
cả chúng ta đều hàm chứa những xúc cảm từ bi, nhưng
những xúc cảm đó lại bị che lấp quá sâu kín trong
lòng một số người. Tu tập có nghĩa là khơi động
những xúc cảm đó trong lòng mình để không khiến mình
giống như những người đồ tể đáng thương. Những xúc
cảm ấy có thể sẽ giúp cho mỗi người trong chúng ta
cảm nhận được những rung cảm của thi hào Lamartine đã
từ hai trăm năm trước nhưng đến nay vẫn còn bàng bạc
qua những trang sách và những vần thơ của ông.
LỜI
KẾT
Các
cụ ta ngày xưa không nói như người Mỹ nhưng cũng có
quan niệm rằng những giống vật ăn thịt thường là bạo
tạo tợn, như hổ báo, còn các giống ăn cỏ thường là
hiền lành như hươu nai trâu bò. Nền văn hóa của những
giống dân du mục, sống bằng săn thú và thịt động vật
cũng có những nét hung dữ năng nổ hơn là văn hóa của
những giống người sống bằng nông phẩm trồng trọt.
Đối với con người thì rượu nồng dê béo? thường
được coi là những món ăn khích động thú tính con
người. Và không lấy gì làm lạ là những người tham
dục thường tìm đến nào là huyết chim sẻ, máu rắn hổ
mang, thịt dê đực vân vân, chứ ít ai tìm ăn rau cỏ
trái cây. Tóm lại thức ăn ảnh hưởng quan trọng đến
cơ thể và tinh thần con người.
Ở
Hoa Kỳ, chính quyền Liên bang còn khuyên người dân điều
chỉnh chế độ dinh dưỡng bằng các sản phẩm từ ngũ
cốc, rau củ và trái cây. Và khoảng 70% bệnh tật, trong
đó có 1/3 bệnh ung thư các loại được giảm xuống đều
có liên quan đến việc ăn chay.
Khi
ăn chay, có thể giảm nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa mãn
tính như: béo phì, bệnh động mạch vành, cao huyết áp,
tiểu đường và các chứng bệnh ung thư như: ung thư ruột
kết, ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư dạ
dày, phổi và ung thư thực quản.
Cục
Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cho biết,
các loại thực phẩm giàu đạm như thịt gia súc, gia cầm
và hải sản thường là nguyên nhân gây các trận bùng
phát những loại bệnh liên quan đến Thực phẩm. -./.
(Tham
khảo: Sách báo - Internet)
VVM.07.11.2025.
(Tham khảo: Sách báo - Internet)