NGƯỜI LUYỆN VÀNG GIẢ

T ên anh ta là Santiago.

Chiều đã xuống khi anh ta cùng đàn cừu đến một ngôi nhà thờ cũ kỹ, hoang phế. Mái nhà thờ đã sụp từ lâu , và một cây sung già mọc lên ngay tại nơi trước kia là kho chứa đồ thờ .

Chàng ta quyết định ở lại nơi đây đêm nay. Anh lùa đàn cừu vào bên trong qua chiếc cửa mục nát , sau đó ngăn bằng những tấm ván để ngừa không cho những chú cừu thoát ra trong lúc anh ngủ. Dù rằng vùng này không có chó sói nhưng, đã có lần, một chú cừu trốn đi trong đêm, hôm sau chàng ta mất suốt cả ngày để đi tìm chú cừu lạc đó.

Santiago trải tấm áo choàng trên nền đất rồi nằm dài, gối đầu bằng quyển sách mà anh vừa đọc hết . Trước khi thiếp ngủ, anh tự nhủ từ nay trở đi anh phải đọc những quyển sách dầy hơn : Như vậy anh sẽ đọc được lâu hơn và cũng sẽ là một chiếc gối tiện nghi hơn khi anh ngủ.

Trời vẫn còn tối khi anh ta thức giấc. Ngẩng mặt nhìn bầu trời qua mái nhà thờ sụp đổ hơn một nửa, anh thấy những vì sao lấp lánh.

" Mình muốn được ngủ lâu hơn một chút nữa " , Santiago nghĩ vậy.

Đêm qua , anh lại nằm mơ, một giấc mơ cũng giống y hệt như tuần lễ trưóc , và, cũng vậy, anh cũng bị thức giấc trước khi đến đoạn kết của giấc mơ .

Santiago ngồi dạy, uống một ngụm rượu, rồi cầm chiếc gạy khua thức bầy cừu . Anh nhận thấy rằng hầu hết những chú cừu cũng đã thức như anh . Hình như có một năng lực huyền bí nào đó đã kết hợp cuộc sống của anh với cuộc sống của những chú cừu này, những con cừu từ hai năm qua, đã theo anh đi khắp xứ để tìm thức ăn và nước uống. " Chúng nó quá quen với mình nên biết được ngay cả giờ giấc của mình nữa ", anh lẩm bẩm. Sau một chút suy tư, anh nghĩ có thể ngược lại : chính anh đã quen thuộc với giờ giấc của bầy cừu.

Vài chú cừu còn ngái ngủ. Với chiếc gạy nhỏ của mình, anh vừa đánh thức từng con vừa gọi tên chúng. Anh luôn nghĩ rằng những con cừu có khả năng hiểu được lời anh nói. Đôi khi anh đọc cho chúng nghe một đoạn văn nào đó trong những quyển sách, hay tâm sự về sự cô đơn hay niềm vui của cuộc sống mục đồng nơi vùng thôn dã, hoặc thuật lại những gì mới mẻ mà anh được nhìn thấy nơi các thị trấn anh đi qua.

Suốt hai ngày qua, hầu như anh chỉ nói chuyện với chúng về một thiếu nữ sống tại thị trấn nơi mà bốn hôm nữa anh sẽ đến. Cô ta là con gái của một thương gia. Cha cô có cửa hàng bán vải, ông rất ưa thích được nhìn tận mắt khi người ta hớt lông những con cừu để tránh bị lường gạt. Santiago và bầy cừu chỉ đến nơi này một lần vào năm ngoái sau khi được một người bạn cho địa chỉ cửa hàng .

■ ■

- Tôi muốn bán một ít len ", Santiago nói với người chủ cửa hàng bán vải.

Người chủ yêu cầu chàng mục đồng chờ đến chiều bởi lẽ cửa hàng đang đầy khách. Anh mục đồng bưóc ra khỏi cửa hàng, ngồi trên vỉa hè trước tiệm rồi lấy ra từ trong chiếc đãy có hai túi đeo lưng của anh ta một quyển sách.

- Thế mà tôi không biết rằng những mục đồng lại có thể đọc được sách , một giọng nữ cất lên bên cạnh anh ta.

Ngước đầu nhìn, Santiago nhận ra đó là một cô gái, với dáng điệu của những phụ nữ vùng Ăng-đa-lu-di (Andalousie), mái tóc dài đen nhánh, và đôi mắt ẩn chứa dấu tích nào đó của người Mo-ri-ta-ni chinh phục ngày xưa còn để lại nơi vùng đất này.

- Người ta có thể học được từ những chú cừu nhiều hơn là học trong sách vở , chàng mục đồng đáp lại.

Hai người đã nói chuyện với nhau suốt hai tiếng đồng hồ. Cô gái cho biết cô ta là con của người chủ cửa hàng vải, và thuật nhiều chuyện về đời sống trong thị trấn, nơi đây, ngày qua ngày đều đặn như nhau. Chàng mục đồng thì kể với cô về các miền thôn dã Ăng-đa-lu-si (Andalousie), vùng đất miền nam nước Tây Ban Nha này. Anh kể những điều mới nhất mà anh ta thấy nơi những thị trấn mà anh vừa đi qua. Anh ta cảm thấy sung sướng vì có dịp để không phải luôn luôn chỉ nói chuyện với những chú cừu của anh .

- Làm cách nào mà anh biết đọc sách vậy ? Người con gái hỏi.

- Thì cũng giống như mọi người, anh mục đồng trả lời. Tại trường học.

- Nhưng, nếu anh biết đọc thì tại sao anh lại phải đi chăn cừu ? "

Santiago giã vờ, lảng sang chuyện khác, để khỏi phải trả lời câu hỏi vì chắc chắn cô gái sẽ không thể nào hiểu được lý do. Chàng ta tiếp tục thuật chuyện về những chuyến đi của mình, cập mắt người thiếu nữ biến đổi tùy theo nội dung câu chuyện anh kể.

Thời giờ cứ dần trôi qua , anh mục đồng bỗng ao ước ngày cứ kéo dài ra thêm, cha cô gái cứ vẫn bận rộn vì đông khách và ông ta còn yêu cầu anh đợi thêm 3 ngày nữa. Chàng trai chợt có ý tưởng mà trước đây không bao giờ anh nghĩ đến : Ước muốn định cư vĩnh viễn trong thị trấn. Với cô gái có mái tóc đen này, ngày sẽ không bao giờ còn có thể giống nhau được nữa.

Nhưng, người chủ cửa hàng bán vải đi ra, yêu cầu chàng mục đồng cắt len của 4 chú cừu. Ông trả tiền rồi căn dặn Santiago trở lại vào năm tới.

■ ■

Còn 4 ngày nữa chàng mục đồng trẻ sẽ trở lại thị trấn nhỏ đó. Chàng rất khích động, và cùng lúc lại rất lưỡng lự; Có thể cô gái đó đã quên chàng . Biết bao nhiêu mục đồng cũng đến nơi này để bán len.

" Chẳng quan trọng gì, anh nói với bầy cừu của anh. Tao cũng thế, tao cũng quen biết nhiều cô gái khác ở những thị trấn mà tao đã đi qua."

Tuy nhiên trong tận sâu thẳm tâm hồn , anh biết rằng điều này không phải là không quan trọng. Những người chăn cừu, cũng giống như những thủy thủ, như những lữ hành đi chào hàng, tất cả đều biết ở một nơi nào đó đang hiện diện một thiếu nữ có khả năng để làm họ quên hết những thú vui được tự do giang hồ lang bạt .

Trong tia nắng vừa lên của buổi rạng đông, chàng mục đồng khởi sự xua đàn cừu tiến bước về hướng mặt trời mọc.

" Bọn cừu chẳng bao giờ cần đến chuyện phải quyết định điều gì, chàng nghĩ thế. Cũng có thể vì vậy mà bọn chúng luôn luôn quấn quýt bên mình " . Những cần thiết duy nhất nghiệm thấy ở lũ cừu, đó là nước và thức ăn. Cho đến khi nào mà người chăn dắt chúng còn biết được những cánh đồng cỏ xanh tươi của vùng Ăng-đa-lu-si (Andalousie), thì người mục đồng đó vẫn là bạn của chúng. Ngay cả khi mà ngày nối tiếp ngày, ngày nào cũng như ngày nào, kéo dài từ lúc mặt trời vừa mọc đến lúc mặt trời lặn; ngay cả khi bọn cừu này không bao giờ biết đọc một quyển sách nào trong suốt quãng thời gian hiện diện ngắn ngủi của chúng trên trái đất và chúng cũng chẳng cần phải hiểu gì đến ngôn ngữ loài người khi họ thuật lại với nhau những gì xảy ra trong các vùng thôn dã, thị trấn... Chúng hài lòng với thức ăn và nước uống, đúng vậy, như thế đã quá đủ cho chúng rồi. Để đổi lại, chúng hiến tặng một cách độ lượng những sợi len của chúng, sự tháp tùng trung thành và nhiều lúc ngay chính cả thịt da của chúng nữa.

" Nếu thỉnh thoảng mình có thể biến dạng ra thành một con quỷ rồi cứ thế mình giết từng con một, chúng nó chỉ có thể hiểu được khi cả đàn cừu đã bị tiêu diệt gần hết " , Santiago nghĩ vậy. Bởi lẽ chúng đã đặt tất cả niềm tin nơi mình, và chúng lại cũng không ngớt tự phụ với chính bản năng của chúng. Tất cả cũng chỉ vì một điều là mình đã chăn dắt chúng ."

Chàng mục đồng trẻ kinh ngạc với những ý nghĩ của chính anh ta và cũng nhận ra rằng những ý nghĩ đó quả thật kì cục . Ngôi nhà thờ hoang phế, có cây sung mọc lên ở phía trong, rất có thể đã là nơi có ma ám. Phải chăng vì vậy mà anh cũng lại nằm mơ một giấc mơ giống hệt như lần trước, để bây giờ anh có một cơn giận dữ nào đó thù nghịch với bầy cừu, những người bạn luôn luôn trung thành với anh ?.

Uống một ngụm rượu còn lại của buổi ăn tối qua, xiết chiếc áo choàng vào người, anh biết rằng, chỉ còn vài giờ nữa, với mặt trời chiếu thắng đứng, sức nóng sẽ làm cho anh ta không còn có thể dẫn bầy cừu vượt qua những cánh đồng được nữa. Vào lúc này, mùa hè, tất cả nước Tây Ban Nha còn đang ngủ. Sức nóng kéo dài cho đến tối mà suốt khoảng thời gian ấy anh phải ôm theo chiếc áo choàng này. Dù sao, ngay khi anh thích phàn nàn vì cái áo choàng như một "gánh nặng", anh cũng lại nhớ rằng nhờ cái "gánh nặng" mà anh đã không cảm thấy lạnh vào những buổi sáng sớm.

"Ta phải luôn luôn sẵn sàng để đương đầu với những bất ngờ của thời tiết", chàng mục đồng ngẫm nghĩ; và rồi anh ta chấp nhận,với một sự biết ơn, sức nặng của chiếc áo choàng. Chiếc áo đó có lý do hiện hữu của nó cũng như chính anh ta vậy.
Suốt hai năm qua, đi khắp những cánh đồng ở vùng Ăng-đa-lu-si (Andalousie), anh đã thuộc lòng những thị trấn của miền này, đây chính lý do đã tạo ý nghĩa cho cuộc sống của anh ta: được tha hồ đi đây đi đó. Lần này anh ta có ý định sẽ giải thích với cô gái lý do tại sao một mục đồng chất phác lại có thể biết đọc sách:

Cho đến năm vừa được 16 tuổi, anh đã lui tới trường dòng. Cha mẹ anh ước muốn anh trở thành một giáo sĩ, niềm kiêu hãnh cho một gia đình nông dân tầm thường như gia đình anh dù phải luôn làm việc quần quật suốt ngày cũng chỉ đủ thức ăn và nước uống , giống hệt như những con cừu mà họ nuôi.

Anh đã học chữ la tanh (latin), học tiếng tây ban nha, thuộc lầu thần học. Nhưng, từ khi còn nhỏ, anh mơ được biết cuộc đời , biết thiên hạ, chính đây mới là điều quan trọng hơn cả biết được ông Trời hoặc những tội lỗi của loài người.

Một buổi tối, khi về thăm nhà, thu hết can đảm để nói với cha anh rằng anh không muốn trở thành một vị linh mục. Anh chỉ muốn được đi đây đi đó ngao du thiên hạ.

■ ■

- "Đã có biết bao nhiêu người trên thế giới đến làng mình, con ạ. Họ đến đây tìm những điều gì mới lạ mà họ chưa được biết, nhưng họ cũng vẫn là họ. Họ đi đến ngọn đồi phía bên kia làng để viếng lâu đài, và tìm ra được rằng quá khứ có giá trị hơn hiện tại. Dù họ có mái tóc sáng hay nước da mặt sẫm , nhưng tất cả đều giống hệt như những dân làng ở làng ta."

- Nhưng con, con đâu có biết những lâu đài của những xứ sở từ đó những người này đã đến làng ta. Người con trai vặn lại.

- Những người này, khi họ nhìn những cánh đồng và những người đàn bà của chúng ta, họ nói rằng họ thích được sống ở đây suốt đời họ. Người cha tiếp lời.

- Con cũng muốn được biết những người đàn bà và đất đai từ nơi đó mà họ đến đây. Người con trai đáp lại. Mà họ có bao giờ ở lại với chúng ta đâu !.

- Nhưng những người đó có tiền bạc đầy túi. Người cha trả lời cậu con. Nơi chúng ta đang ở này, chỉ có những mục đồng mới có thể đi đây đi đó được.

- Như vậy thì con sẽ là một mục đồng. "

Người cha không nói thêm gì nữa. Ngày hôm sau, ông đưa cho cậu con trai một túi tiền nhỏ trong đó chứa 3 đồng tiền vàng tây-ban-nha đã cũ kỹ.

- Cha tìm thấy 3 đồng tiền này tại một cánh đồng. Cha đự định sẽ hiến tặng nhà thờ vào dịp lễ phong chức của con. Con hãy lấy tiền tìm mua một bầy cừu rồi ngao du thiên hạ cho đến khi nào con biết ra được rằng lâu đài của xứ sở chúng ta là xứng đáng nhất và những người đàn bà của vùng ta là đẹp nhất.

Dứt lời, người cha chúc phúc lành cho cậu con trai.

Trong đôi mắt cha cậu như cũng đã đọc được niềm khát khao ngao du thiên hà của cậu con trai. Niềm khao khát đã luôn tồn tại hơn mười năm qua mặc dù nhiều lần cậu ta đã cố gắng gạt qua một bên bằng cách ở yên một chỗ tự thoả mãn, khuya khỏa với những sinh hoạt thường nhật như ăn, uống, ngủ...

■ ■

Chân trời nhuộm một màu đỏ rực, mặt trời hiện ra .

Santiago nhớ lại buổi nói chuyện với cha rồi cảm thấy một niềm vui sướng như tràn ngập trong anh ; Anh đã được biết nhiều lâu đài và nhiều cô gái (nhưng chưa có ai có thể sánh được với người con gái mà anh sẽ gặp chỉ trong hai ngày nữa).

Tài sản của anh chỉ là một chiếc áo choàng, một quyển sách có thể đổi lấy quyển sách khác , một bầy cừu, nhưng điều quan trọng nhất là anh thực hiện giấc mơ lón của đời anh : mỗi ngày được đi đây đi đó.

Khi nào mệt mỏi với những vùng đồng quê ở xứ Ăng-đa -lu -si này anh sẽ bán bầy cừu đi để trở thành một thủy thủ, cho đến khi chán ngán sông biển thì anh cũng đã biết được thêm rất nhiều thành phố, thêm rất nhiều đàn bà và thêm rất nhiều dịp được sung sướng.

"Sao người ta lại có thể đi tìm Thượng Đế ở trong các chủng viện được nhỉ ?." Anh tự nhủ, rồi ngẩng nhìn mặt trời đang dần dần lên cao.

Mỗi lần có thể được, anh cố gắng tìm một lộ trình mới. Chưa bao giờ anh đến ngôi nhà thờ đổ nát đó dù anh đã đi qua vùng này nhiều lần. Thế gian này thật bao la, vô tận; nếu cứ để cho bầy cừu dẫn đường anh thì anh sẽ còn khám phá ra được biết bao điều đầy thú vị nữa. "Vấn đề là đám cừu không nhận ra được rằng mỗi ngày chúng đã đi bằng một con đường mới. Chúng cũng lại chẳng thể nhận ra là những cánh đồng cỏ đã thay đổi, thời thiết cũng thay đổi. Bởi lẽ chúng không có điều gì cần phải lo nghĩ, cần phải quan sát... ngoài việc tìm thức ăn nước uống ".

"Rất có thể tất cả mọi người cũng đều như thế, chàng mục đồng ngẫm nghĩ, ngay cả mình cũng vậy, chẳng một người con gái nào còn trong tâm trí mình nữa từ lúc mình gặp cô con gái người chủ cửa hàng bán vải đó".

Santiago nhìn trời. Theo sự tính toán của anh, anh sẽ có mặt tại Ta-Ri-Pha trước giờ ăn trưa. Tại đây, anh có thể đổi quyển sách đã đọc hết này để lấy một quyển khác thật dầy hơn, mua đầy chai rượu, hớt tóc cạo râu,; anh sẽ chuẩn bị sẵn sàng để gặp lại cô gái; anh không muốn tưởng tượng đến chuyện một mục đồng khác vừa đến nơi này trước anh với một bầy cừu thật nhiều hơn bầy cừu của anh, để xin cưới cô gái mà anh đang nghĩ đến.

"Đây chính lại là việc có thể diễn ra trong một giấc mơ để làm cho cuộc đời thêm phần lý thú ". Vừa nghĩ vừa ngẩng đầu nhìn trời một lần nữa trong lúc chân anh như rảo bước nhanh hơn.

Anh cũng vừa chợt nhớ lại rằng tại Taifa có một bà cụ già đủ khả năng đoán giải được những giấc mơ. Và, đêm vừa rồi, anh lại cũng mơ giấc mơ giống hệt như giấc mơ lần trước.    -./.

(1)-Osca Wilde : văn hào người Ái Nhĩ Lan (Ireland) sinh tại Dublin ngày 16.10.1854 mất tại Paris ngày 30.11.1900.
(2)-Narcisse : Tên một nhân vật trong thần thoại hy lạp, Narcisse là con trai của thần sông Céphise và của nữ thần Liriope.
(3)-Oréades : Tên những vị nữ thần của núi non, hang động trong thần thoại hy lạp.

... CÒN TIẾP...

tập truyện Người Luyện Vàng đã đăng trên newvietart.com ngày 23.10.2006 và Việt Nam Thư Quán đăng tải lại ngày 19.12.2011

TỪ VŨ

nguyên tác của Paulo Coelho