1.
Buổi chiều, nghe tiếng kèn lá “ò í e…” trong ngõ hẻm nhà mình là tôi nghĩ ngay tới một đêm… khỏi ngủ. Ở những vùng ven thành phố như Gò Vấp này, nhất là trong những xóm lao động, đám ma của những gia đình theo đạo thờ cúng ông bà – hay người lương, phân biệt với nguời Công giáo, Thiên Chúa giáo – thường buồn bã một cách hết sức ồn ào. Có người giải thích rằng phải có sinh hoạt hát hò, nhậu nhẹt mới giúp cho tang gia cùng khách khứa khỏi buồn ngủ mà cùng nhau canh thức bên quan tài. Như thể trong những đêm tang chế lẽ ra là chỉ có khổ đau, u sầu lặng lẽ ấy, phải có thêm những tiếng trống, tiếng đàn áo não của ban nhạc đám ma – còn gọi là ban nhạc hiếu – hòa cùng những tiếng trò chuyện, nhậu nhẹt, cười nói không cần kềm chế và một ít tiếng khóc lạc lõng, tiếng cãi cọ bị can ngăn của tang gia cùng một lô thân-bằng-quyến-thuộc… thì linh hồn người chết mới siêu thoát được. Cho nên bạn bè, nhất là đám thanh niên, đến chia buồn thì mang theo cây guitar để cùng tang gia hò hát và ngâm thơ Vân Tiên, kêu lô-tô… cho đến gần sáng.
Và cao trào tột đỉnh huyên náo sẽ là đêm cuối cùng để ngày mai động quan, kết thúc tang lễ: show văn nghệ chuyên nghiệp của dân pê-đê nam (gay), người mình hay gọi là “bóng rỗi” – hay ngắn gọn: “bóng”! Có điều là không thấy pê-đê nữ (lesbian) làm nghề này. Bên cạnh đó, chỉ thấy kiểu văn nghệ tạp lục, rất đại chúng này xuất hiện ở những đám ma nhà nghèo hay trung lưu, thường nằm trong hẻm hay đường nhỏ; ngược lại, chưa tùng thấy các đám ma nhà giàu, nhà cán bộ và đám ma người Hoa, thường nằm ở những các đại lộ, khu trung tâm thành phố tráng lệ, sang trọng, có mời các nhóm pê-đê đến trình diễn…
Đám ma bữa nay trong xóm tôi thì nhất định là một đám nhà nghèo, nhà chật hẹp và chỉ mời có một thầy chùa đến tụng. Đám ma nghèo nên phần ẩm thực suốt đêm chỉ có cháo trắng, dưa muối mặn chớ làm gì có cháo gà, cháo vịt… Có điều là không hề thiếu 1 – 2 can rượu thuốc, rượu đế rẻ tiền cùng đậu phộng, cóc, ổi… Nhưng kìa, dàn âm thanh điện tử, không rõ do tang gia đi mướn hay do ai đó hỗ trợ miễn phí, ba ngày nay đã mở thiệt lớn tiếng cây đàn lục huyền cầm điện và tiếng micrô dành cho thầy tụng nghe vang vang tới tận cuối hẻm.
Tang gia còn ráng mướn cả một gánh hát rong pê-đê, nghe nói từ bên hẽm Đội Có, Phú Nhuận qua trình diễn, bắt đầu từ khoảng 11 giờ đêm trở đi. Giác này khách viếng đã thưa thớt, ban hộ niệm (tức nhóm Phật tử chuyên tình nguyện đến các đám ma đọc kinh cầu siêu cho người đã mất) và ban nhạc hiếu ò-í-e cũng đã thu dọn nhạc cụ để tạm nghỉ. Sân khấu, nếu có thể nói như thế, chỉ là chiếc chiếu cũ trải ra trước quan tài.
2.
Nhóm pê-đê đến phục vụ tang gia thật gọn nhẹ: hai ca sĩ và một nhạc công (cũng hát) chỉ xách theo cây guitar điện với giá “hữu nghị” không ngờ: 1 triệu rưởi thôi.Thật ra, theo lệ thường, giá cả có thể lên xuống tùy theo số lượng ca sĩ, thời gian trình diễn đến mấy giờ sáng, nhà đám cho ăn uống như thế nào, chơi luôn 2 đêm hay chỉ 1 đêm, nhạc công chơi guitar hay keyboard.v.v…, và dĩ nhiên còn tùy theo mối quen biết và tình thông cảm của giới “nghệ sĩ” đối với hoàn cảnh kinh tế của nhà đám.
Kìa, các em bóng trình diễn đủ thứ tiết mục, từ ca tân nhạc, hát cổ nhạc cho đến uốn dẻo. Riêng về tân nhạc, các em chỉ hát luân phiên toàn nhạc ‘vàng’ tức nhạc chế độ cũ, nhất là nhạc Bolero và nhạc ‘lính Cộng hòa’, như các ca khúc từ Đời tôi cô đơn, Sống ở trên đời, Trở về cát bụi, Chúng mình ba đứa, Rừng lá thấp… cho đến những bài tôi rất thích là Những ngày xưa thân ái, Những bước chân âm thầm, Chuyện tình buồn, Nắng chiều…
Đặc biệt có một em xưng “nghệ danh” là Trúc Lệ, làm nhớ tới một em bóng khác khá nổi tiếng ở khu ngã tư Xóm Gà Gò Vấp tên là Mỹ Lệ, cứ đi hát đám về là nhậu ở xe bánh mì ngay ngã tư này từ giữa đem hay hừng đông cho tới sáng bảnh mắt. Trúc Lệ sẵn sàng hát theo yêu cầu của khán giả, nhưng luôn luôn nhắc bà con vỗ tay và thưởng tiền bằng cái giọng rất lãnh lót, nũng nịu. Có khán giả chửi thề, vo tròn tờ 20 ngàn liệng đại vô chiếu cho ca sĩ hài lòng mà hát tiếp.
Đến phiên một em xưng mình là Ngọc Lan, giọng hơi ồ ề, thô thiển nhưng “nghệ danh” của em lại làm nhớ tới nữ ca sĩ hải ngoại tài sắc vẹn toàn Ngọc Lan đã qua đời mà mang đi mất cái giọng trầm buồn tuyệt diệu của mình. Ngọc Lan này rất khiêm tốn, tâm sự rằng:“Mong bà con cô bác thương cho cái phận bịnh hoạn, bán nam bán nữ tụi em. Đời tụi em còn gì đâu, chỉ biết lấy lời ca tiếng hát chia buồn cùng tang quyến, phục vụ bà con…”.
Không khí đám ma chợt trầm lắng nhưng ngay sau đó lại vui nhộn trở lại ngay khi Ngọc Lan một mình diễn trích đoạn tuồng cải lương “Đời cô Lựu…đạn!”. Đến cuối trích đoạn, nghệ sĩ đa tài của đêm tối đã phăng luôn, cho nhân vật chính là cô Lựu đứng ra nhận tội giết người thay cho con trai mình bằng câu nói dõng dạc: “Chính tôi là sát nhân đây, mấy người không tin thì cứ xét, trong nguời tôi có một cây súng… nước đây. Lọ là phải hỏi!”
Khán giả ồ lên, chửi thề, cười rùm, liệng tiền thưởng vô chiếu lia lịa. Vai diễn quá hay, đến nỗi toàn thể khán giả, dù là người già hay con nít, dù đang tỉnh táo hay say rượu, cũng đều say mê theo dõi. Không có ai kịp phân biệt đâu là sân khấu cùng nhân vật cô Lựu hư cấu và đâu là cuộc đời thực cùng con người bất toàn – hẳn các bạn pê-đê không biết tới cái từ văn vẻ, trí thức này? - như em bóng Ngọc Lan đang hát/diễn trên chiếc chiếu rách trải trước quan tài… -./.
