Đó là một cảnh tôi xem trong bộ phim “Giai điệu tuyệt vời – The sound of music.” Bộ phim được bình chọn là một trong hai mươi bộ phim hay nhất của thế kỷ 20. Tôi đã coi bộ phim này ít nhất là ba lần. Lần nào cũng vậy, tôi phải bật cười với những trò chơi nghịch ngợm của đám con ông tướng ấy. Tôi hát theo những bài hát trong phim. Tôi hồi hộp với những hiểm nguy mà gia đình ông phải đương đầu và tôi vui mừng khi thấy họ thoát được nanh vuốt cuả quân Đức. Mỗi cảnh trong phim thật lôi cuốn nhưng cảnh cả nhà hát đồng ca bài hát quê hương vẫn làm tôi suy nghĩ nhiều nhất. Tôi nhiều lần tự hỏi có thể nào có một cảnh như vậy trong đời thường. Làm sao mà cả đám đông không hề có một sự sắp xếp trước lại có thể cùng hòa giọng trong một bài hát?
Và tôi đã bắt gặp cảnh ấy nơi Hội thánh tôi sinh hoạt khi mới đến Mỹ vào những năm cuối của thập niên 90. Lúc bấy giờ, đa số các thành viên trong hội thánh là những người sang Mỹ theo diện H.O. Rất nhiều người, trong đó có gia đình tôi, được hội thánh bảo trợ giúp làm giấy tờ để được nhập cư và được hướng dẫn để hoà nhập vào nước Mỹ trong những ngày mới đến. Có rất nhiều người đã tin nhận Chúa khi đến nhà thờ dự lễ trong những ngày tháng đó. Ngày Tết mọi người tập trung tại nhà thờ cùng ăn những món bánh mứt cổ truyền và cũng có “dưa hành, câu đối đỏ …” theo đúng truyền thống Việt nam. Các em nhỏ cũng nhận được bao lì xì do các cụ trong ban cao niên trao tặng. Hội thánh cũng tổ chức đêm văn nghệ mừng Xuân và có một năm tôi hân hạnh được mời làm MC.
Chương trình hôm đó diễn ra thật suông sẻ và vui nhộn với đủ các màn ca múa nhạc kịch với các diễn viên từ đủ các hạng tuổi. Tiết mục cuối cùng là thi hoa hậu do các bà trong ban Phụ nữ trình diễn. Chẳng hiểu vì lý do gì nhưng khi tôi vừa giới thiệu xong thì một cái đầu ló ra từ phía cánh gà bảo tôi, “Chưa chuẩn bị xong. Chị mời khán giả hát một bài trong khi chờ đợi.” “Hát bài gì bây giờ?” “Bài gì cũng được. Chị lưạ đại một bài có trong tờ chương trình đó.” Tôi cầm xấp bài hát lật nhanh và thầm nghĩ, “Mấy bài này hát hết rồi. Không lẽ hát lại.” Mắt tôi sáng lên khi giở đến trang cuối. “May quá. Còn một bài.” Tôi nhủ thầm. Đó là bài hát “Ly Rượu Mừng” của nhạc sĩ Phạm Đình Chương.
Tôi vội vàng mời khán giả cùng hát bản nhạc xuân đó trong khi chờ đợi tiết mục cuối cùng. Tôi cất giọng: “Ngày xuân nâng chén ta chúc nơi nơi. Mừng anh …” “Ơ, cái gì thế này?” Tôi thầm kêu lên trong đầu khi thấy trang kế tiếp trống không. Người nào đó đã quên copy trang cuối. Tôi lúng túng nhìn xuống khán giả và lẩm nhẩm hát theo trí nhớ. Một vài người đang lật tìm dòng nhạc kế tiếp nhưng rồi tất cả cùng say sưa hát vang khúc nhạc xuân. Tôi chưa bao giờ thấy tất cả mọi người trong hội thánh của tôi hát thuộc lòng một bài thánh nhạc nào cả. Nhưng lúc này đây tôi thấy mọi người đang hát. Từ các em nhỏ cho đến người lớn, các bà và các ông. Tôi tròn mắt ngạc nhiên không hiểu tại sao họ lại có thể thuộc bài hát đến vậy. Tôi chợt nhận ra mình cũng hát đúng lời như họ. “Á a a à hát khúc hòa ca thắm tươi đời lính. Nước non thanh bình. Chúc mẹ hiền dứt u tình…” Cả hội trường đang ngân vang một giai điệu mùa xuân. Tôi nhận ra đó chính là cảnh trong phim “The sound of music.”
Tôi đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi của chính tôi hôm nào. Người ta có thể cùng hát lên một giai điệu khi tất cả đều có cùng một tâm trạng. Tôi tin rằng mọi người trong hội thánh của tôi (cũng có thể là mọi người Việt nam trên toàn thế giới) đều nhớ về Việt nam ngày xưa dù rằng họ đang có một cuộc sống đầy đủ và ổn định nơi xứ người. Ký ức về Việt nam của mỗi người chắc hẳn là không giống nhau. Có thể đó là những tháng ngày vàng son trong uy quyền và giàu có. Nhưng cũng có thể là những năm tháng đen tối với nghèo khó và tủi hổ. Đó có thể là một mái nhà êm ấm nơi miền quê hay đó là cái lạnh tái tê nơi gầm cầu phố chợ. Dầu vui hay buồn, Việt nam vẫn là một nơi không thể quên được trong trí nhớ của mỗi người Việt nam. Và những giai điệu quê hương cũng vậy. Nó vẫn đâu đó trong tâm khảm của mỗi người để rồi một ngày nào đó cùng bật ra đồng điệu, say sưa như tôi đã thấy trong buổi văn nghệ mừng Xuân năm ấy.
Mới đây tôi lại một lần nữa được chứng kiến cảnh đồng ca những làn điệu dân ca như cảnh trong phim. Đó là đám tang của một người Samoa mà tôi quen biết. Chị qua đời khi mới bước vào tuổi 60. Vài năm trước, chồng và đứa con trai út rất nhỏ của chị đã lần lượt ra đi cách nhau một tuần. Tôi không đến được để dự buổi tang lễ của chồng và con chị nhưng chỉ gởi chị tấm thiệp chia buồn. Lần này tôi dự lễ tang để tiễn đưa chị. Thánh đường chật kín những người Samoa to con mặc những bộ đồ màu đen và khoác bên ngoài trang phục của người Samoa. Đó là những cái váy hoặc áo vest làm từ những tấm lát bằng cói màu vàng rơm. Những tấm lát đó có dệt hình bông hoa chim chóc và những đường viền zít zắt với màu sắc của thiên nhiên. Lần đầu tiên tôi được tiếp xúc với cộng đồng Samoa nên tôi lạ lùng khi thấy những trang phục đơn sơ nhưng đẹp mắt ấy.
Buổi lễ bắt đầu khi mục sư dẫn đầu một nhóm 6 người tiến vào thánh đường và bắt giọng hát bài thánh ca nổi tiếng “Amazing Grace” bằng tiếng Samoa. Tôi nhỏ bé đứng lọt thỏm giữa những người Samoa cao to và tôi nghe cả thánh đường vang lên giai điệu bài thánh ca đó. Mặc dầu rất quen thuộc với bài “Amazing Grace” nhưng tôi đã không thể ngâm theo họ được. Họ hát quá hay và tôi ngỡ ngàng im lặng lắng nghe. Tôi nhìn quanh thấy ai cũng hát acappella – không có một tiếng nhạc cụ đệm theo. Những giọng hát khoẻ mạnh đủ các giọng bè hoà hợp với nhau, vang rền, lan toả dưới mái vòm của thánh đường. Tôi cảm thấy như mình đang nghe giọng hát của các thiên thần đang chúc tụng Chúa.
Khi mục sư tiến tới toà giảng, ông bắt giọng hát một bài hát khác bằng tiếng Samoa. Mọi người cùng hát vang. Những giọng ca trầm bổng hoà quyện với nhau thật điêu luyện. Tôi lại nhìn quanh. Người trẻ, người già và cả các em nhỏ, tất cả cùng hát một giai điệu du dương. Không có màn hình chiếu bài hát. Không ai nhìn vào điện thoại. Và cũng không thấy tờ chương trình nào cả. Tôi cảm thấy như mình đang nghe một dàn hợp xướng chuyên nghiệp trình diễn một bài hát có cảnh biển cả mênh mông xanh mát với sóng dập dồi êm dịu. Hay cũng có thể đó là một dòng sông chảy êm đềm uốn lượn ngang qua một cánh rừng xanh. Một cảm giác rất lạ mà tôi chưa từng cảm nhận trong bất cứ buổi hoà nhạc nào mà tôi được xem.
Chương trình tang lễ bằng tiếng Samoa nên tôi không biết họ nói gì. Sáu người đó lần lượt lên phát biểu và có lẽ là mục sư đã giảng sứ điệp để an ủi tang quyến. Sau mỗi lời phát biểu và bài giảng, mọi người đều hoà giọng hát những giai điệu bằng tiếng Samoa. Suốt cả chương trình tất cả đều hát acappella, không nhạc cụ, không người hướng dẫn. Một giọng ca cất lên và mọi người hoà theo du dương, tha thiết, trầm bổng... Không hiểu lời nhưng tôi cảm nhận có sự bình an và quan phòng của Chúa qua những giai điệu ấy. Đến cuối tang lễ, tôi quay sang hỏi cô gái trẻ người Samoa ngồi kế bên. “Chào em! Có phải những bài hát trong chương trình tang lễ là những bài Thánh ca của người Samoa?” Cô mỉm cười gật đầu. Tôi tiếp lời, “Mọi người hát hay quá. Cứ như là nghe các thiên thần hát. Lần đầu tiên tôi đi dự đám tang người Samoa đấy. Có phải đám tang nào của người Samoa cũng giống như vầy không?” Cô trả lời, “Nghi lễ thì giống nhau nhưng các bài hát thì tuỳ theo hội thánh. Rất vui khi nghe những lời khen của chị.” Tôi phải khen chứ. Bởi tôi đã nghe một chương trình acappella rất hay như cảnh tôi đã xem trong phim. Những giai điệu của xứ sở Samoa chắc chắn đã xoa dịu nỗi đau của tang quyến và tôi cảm thấy mình được Chúa chúc phước trong buổi lễ tang hôm ấy. -./.
