Ellijay là một vùng quê yên tĩnh và đẹp tuyệt vời. Trung tâm là những ngôi nhà cổ và nhà cũ, những tiệm bánh kẹo truyền thống, những tiệm đồ lưu niệm, tiệm quần áo boutiques…ngay sát vệ đường. Cũng như mọi tiểu trấn đồng quê khác của xứ này, giữa trấn là ngôi giáo đường với tháp chuông cao vút, gần đó là tòa thị chính uy nghiêm với hàng cột gô tích phỏng theo kiến trúc Hy Lạp – La Mã. Những tiểu trấn đồng quê của Mỹ có một sưc hút mạnh mẽ đối với tôi. Tôi luôn luôn yêu thích lang thang, nhìn ngắm và hít thở cái không khí cổ xưa còn lưu lại trên những chứng tích. Đến những tiểu trấn ấy cứ ngỡ lạc vào thời đại xa xưa của mấy trăm năm trước.
Rời tiểu trấn đi về đồng quê cũng hớp hồn tôi. Tôi luôn ước mơ hóa thân thành bọt nước trùng khơi, mây trời vô biên xứ để tha hồ rong ruổi khắp mười phương
Trên đường rong ruổi, ghé vào một trang trại nấm ở giữa lưng chừng con dốc. Trang trại nấm Ellijay Mushroom của nhà Howard Berk khá lớn, nằm dưới thung lũng nhỏ có dòng suối trong vắt chảy ngang qua. Trại nấm có chừng mười nhà lều lớn (greenhouse). Những nhà lều phủ bạt có máy đảo không khí và hệ thống tưới nước tự động. Trong mỗi nhà lều có đến cả trăm kệ sắt lớn để những giá thể trồng nấm. Các giá thể làm bằng mạt cưa, dăm gỗ trộn với những loại chất liệu khác và men nấm giống. Các giá thể to bằng bắp chân và dài cỡ hai gang tay người lớn. Trên các giá thể nấm dày đặc, nhỏ thì li ti như viên kẹo M & M lớn thì như cái chén. Trang trại trồng nhiều loại nấm khác nhau: Nấm đông cô (Shiitake), nấm Oyster, nấm Golden Oyster…
Trại nấm đẹp quá, ngôi nhà của gia chủ cũng là một cái shop bán nấm, các sản phẩm từ nấm, quà lưu niệm…Chủ trang trại rất nhạy bén và biết cách làm ăn, không chỉ trồng nấm mà còn làm du lịch và buôn bán. Họ đặt làm những món đồ thủ công mỹ nghệ mang tên trang trại nấm, in hình các loại nấm để bán cho du khách, những món quà lưu niệm như: Ly, tách, khăn, magnet, mũ, nón, thảm, giỏ, bóp, chuông gió, tranh, tượng, bưu thiếp và cả sách chuyên về các loại nấm. Trang trại nấm còn có vườn hoa với các loài hoa như: Hoa sao nhái, thược dược, mồng gà, hướng dương, vạn thọ… khách viếng thăm tự do hái hoa và sau đó trả tiền ngay tại shop của trang trại
Nấm tươi mua ngay tại trại hay trong shop, khách không thể tự tay hái nấm, có lẽ họ sợ làm hư hoại những nụ nấm bên cạnh.
Trại nấm dưới thung lũng, lưng chừng ngọn đồi, từ trên đi xuống nghe tiếng suối róc rách, tiếng chim ríu rít sao mà khoan khoái và thoải mái. Đồng quê yên ả thanh bình, đồi nương nối tiếp ngút tầm mắt. Khá nhiều du khách ghé vào trang trại nấm để tham quan, chụp hình, mua nấm, hái hoa, mua quà lưu niệm…
Thường thì chúng ta ít ngửi thấy mùi hương của nấm, tuy nhiên trong những nhà lều trồng nấm thì mùi hương nấm rất đậm đặc, có lẽ vì số lượng nấm quá nhiều và nhà lều thì đóng kín. Tôi thấy những người phụ nữ gốc Nam Mỹ đang chăm chỉ hái nấm bỏ vào những cái khay nhựa, khi đầy khay họ lại mang ra ngoài để đặt vào những thùng lớn hơn. Từ đây nấm lại được xử lý và đóng hộp hay bao bì để cung cấp cho các siêu thị. Nếu là khách ghé thăm chốc lát thì không sao, nhưng nếu làm việc cả ngày trong các nhà lều trồng nấm lại là một việc khá mệt vì mùi nấm rất nồng, không khí ẩm thấp, đất dưới chân luôn nhèm nhẹp ướt át, ánh sáng lờ mờ… Hái nấm thì không khó gì nhưng trong cái môi trường nhà lều trồng nấm như thế thì quả là cực khổ.
Ngoài trang trại nấm nhà Howard Berk ra, quanh đây còn có nhiều những trang trại táo, đậu nành, vườn nho, đồng cỏ…Một chuyến đi có thể ghé thăm được nhiều địa điểm.
Ellijay có độ cao kha khá, lái xe đến đây có những quãng đường tai hơi bị ù. Địa hình đồi dốc quanh co uốn lượn, nhiều đoạn khúc khuỷu. Có những hồ nước phẳng lặng như tấm gương in bóng bầu trời mùa Thu xanh biếc, mây trắng lững lờ, cảnh sắc đẹp và thanh bình chi lạ.
Đi hái nấm, thật ra là mua chứ không phải tự tay hái làm tôi nhớ đến một loại nấm mối của quê mình. Vùng miền Đông và miền Tây Nam bộ cứ mỗi khi vào cuối Hạ đầu Thu, khi những cơn mưa đầu mùa đổ xuống là nấm mối ùn ùn trỗi lên. Nấm mối mọc tự nhiên trong rừng, trên gốc cây, ụ mối… Nấm mối rất ngon, ngọt, hoàn toàn organic, chẳng tốn công trồng hay chăm sóc. Nấm mối là một trong những món quà kỳ diệu mà mẹ thiên nhiên tặng cho con người. Nấm trồng ở trang trại này cũng hoàn toàn organic, tưới bằng nước suối chảy từ núi Appalachian nên hương vị và chất lượng tuyệt hảo. Để đươc bày bán ở các siêu thị, trong đó có siêu thị danh giá như Whole Food thì nấm của các trang trại cũng phải vượt qua những kiểm tra nghiêm ngặt, những tiêu chuẩn cao của FDA.
Nấm đông cô (Shiitake) ăn ngon (tuy nhiên không thể bằng nấm mối), thích hợp để chế biến với nhiều loại thức ăn khác nhau. Nấm đông cô ngoài tác dụng bồi bổ cơ thể, cung cấp dinh dưỡng ra còn có tác dụng phòng chống ung thư. Nhiều nghiên cứu khoa học cho biết nấm đông cô ngăn chặn các tế bào có thể tiến triển thành ung thư. Trong Đông y, người ta đã biết đến những giá trị quý báu của nấm đông cô từ ngàn năm trước. Các chợ châu Á (Hoa, Việt, Hàn…) có bán nấm đông cô khô nhập từ Trung Hoa. Người châu Á nói chung người Việt nói riêng vẫn mua nấm đông cô khô về làm thức ăn. Những sản phẩm từ Trung Hoa thường khó có thể tin về chất lượng, nhưng vì lợi nhuận nên các siêu thị Á châu nhập về và bày bán tràn lan.
Đi chơi trại nấm, tôi lại nhớ đến tía vợ. Sau khi miền Nam sụp đổ, cũng như tất cả quân nhân cán chính của miền Nam, tía vợ tôi bị đi tù cải tạo. Sau khi ra tù, ông ấy về quê dùng rơm rạ chất thành luống để làm nấm rơm. Ông ấy có nghề lại mát tay nên vườn nấm vô cùng tốt, nhờ nấm rơm mà nuôi sống cả gia đình cho đến ngày xuất cảnh theo diện HO.
Ở Mỹ có nhiều trang trại nấm, có nhiều loại nấm nhưng chưa thấy nơi nào trồng hay biết đến nấm rơm. Một loại nấm ngon, bổ dưỡng đã gắn bó với người Việt từ ngàn xưa. -./.
