C
hùa Tây Phương có tên là Sùng Phúc tự. Song có lẽ, cái sự nổi tiếng của ngôi chùa đó chính là những pho tượng La Hán đã đi vào thi ca và vẫn còn hiển hiện “mỗi người một vẻ, mặt con người”.
Chùa Tây Phương ở thôn Yên, xã Thạch Xá (Thạch Thất – Hà Nội) Cho đến bây giờ, cũng chưa có một đáp án chính xác thuyết phục, chùa xây năm nào làm người ta nghĩ đến câu thơ của thi sĩ Huy Cận: “Một câu hỏi lớn không lời đáp/Cho đến bây giờ mặt vẫn chau”.
Đồi Câu Lâu to, rộng và cao trông tựa bông sen mọc giữa vùng đất bằng . Ở hai bên đường lên là những ngôi nhà cổ. Nhà không phải của nhà chùa mà nhà dân đã định cư từ lâu lắm rồi. Họ sống cạnh chùa, nhờ chùa và vì thường nghe tụng kinh gõ mõ mà cũng thành tâm chánh niệm các pháp.
Những bậc đá ong vốn có màu vàng sậm, đã mòn, rêu phong phủ kín càng làm chốn thiền môn kia trở nên u tịch. Nghe các cao niên sống quanh đồi kể rằng, xưa có nhiều muông thú trú ngụ trên Câu Lâu lắm, chúng cũng biết nghe kinh, cũng đắc đạo nên chờ một ngày luân hồi chuyển kiếp.
Tất cả có 237 bậc đá ong dẫn đến ngôi chùa cổ. tại sao lại chỉ có 237 bậc, chưa ai giải thích con số này, phải chăng nó nói lên 237 kiếp nạn khổ ải mà con người phải vượt qua trong hàng nghìn khổ hạnh.
Trong chùa vẫn còn hai tấm bia đều bị mờ hết chữ nhưng còn đọc được rõ tên bia ở mặt ngoài là “Tín thí” và “Tây Phương sơn Sùng Phúc tự thạch bi”.
Năm 1632 vào đời vua Lê Thần Tông, chùa xây dựng thượng điện 3 gian và hậu cung cùng hành lang 20 gian, mấy chục năm sau Tây Đô vương Trịnh Tạc i cho phá chùa cũ, xây lại chùa mới và tam quan. Đến năm 1794 dưới thời nhà Tây Sơn, chùa được đại tu với tên mới là “Tây Phương cổ tự” và hình dáng kiến trúc còn để lại như ngày nay.
Bảo vật của chùa và cũng là bảo vật quốc gia chính là bộ tượng cổ đều được tạc bằng gỗ mít sơn son thếp vàng. Nhiều bộ tượng được tạc to hơn hình người, thần khí uy nghi vô cùng. 18 bức tượng người đứng kẻ ngồi, pho thì ngước mặt lên trời chỉ vào mây khói; pho thì hững hờ với ngoại vật, tì cằm trên đầu gối nhếch môi cười một mình nửa tinh nghịch, nửa mỉa mai.
Có pho tượng với vẻ mặt hân hoan tươi tắn, khổ người đầy đặn tròn trĩnh; Có pho tượng khác thể hiện vẻ mặt đăm chiêu lạ thường; lại có pho như đang đắn đo phân bua hay đang thì thầm trò chuyện cùng ai đó.
Có vị thân hình gầy gò, mặt dài, nhỏ, gò má cao, môi mỏng. Nói như nhà điêu khắc Lê Đình Quỳ, thì: “Chưa thấy pho tượng nào diễn tả y phục một cách hiện thực mà lại đẹp đến thế. Dáng điệu một tay cầm gậy, một tay để trên gối rất thoải mái, đôi bàn tay trông thấy rõ từng đốt xương bên trong. Những người thợ mộc xa xưa thật đầy tài nghệ”.
Hòa thượng Thích Thanh Tứ khi hoằng pháp trên Yên Tử đã giảng hai câu thơ của vua Trần Nhân Tông: “Ngàn sông đầy nước, ngàn trăng hiện/ Muôn dặm không mây, muôn dặm trời”.
Hai câu thơ ấy khuyên ta hãy giữ lấy lạc quan ngay cả khi đối diện với nghịch cảnh. Bởi tất cả những gì con người tự đắc, tự mãn, tự ái... chỉ là phù phiếm, có đó rồi mất đi như bóng mây hay ánh trăng dưới nước.
Lòng từ bi không có nghĩa là yêu thương cả kẻ thù. Không ra tay sát hại, đánh đập, nhưng kẻ thù vẫn là kẻ thù, không bao giờ là bằng hữu cho đến khi người ấy được cảm hóa. Hoặc nói cách khác, lòng từ bi ở mức thâm hậu, có thể cảm hóa cả kẻ thù.
Mục đích Phật pháp luôn giúp con người giác ngộ, Chúng ta có thể đến các thiền tự danh lam cổ tích, nhưng chỉ với mục đích vãng cảnh thì e là thiếu sót. Thứ chúng ta cần “vãng”, có lẽ là chính mình!. *-./.
VVM.20.02.2025.