S
ân chơi của hai khu tập thể công nhân nơi Thuận đang sống xuất hiện một gã bẫy chim, khu A và khu B được xây cách đây nửa thế kỷ nên có cái khoảng trống giữa hai bên được trồng khá nhiều cây xà cừ, chúng cao to, tỏa bóng râm mát. Đặc biệt có nhiều chim đến kiếm sâu, đa phần là những con chim chích bé bỏng nhưng rất tinh nhanh; thế nên sự xuất hiện của gã bẫy chim cũng là điều bình thường. Nhiều người định đuổi gã bẫy chim đi nhưng trông thấy gã hiền lành lại thôi, vả lại chim là của trời chứ của riêng ai!
Vợ Thuận thì quả quyết gã bẫy chim là một kẻ không bình thường, còn Thuận lại cho rằng gã bẫy chim ẩn chứa trong cái vẻ giản đơn bề ngoài là cái gì đó sâu sắc. Cho đến khi cô vợ đánh thức Thuận dậy khỏi giấc ngủ trưa, lôi ra cửa sổ, chỉ tay xuống chỗ gã bẫy chim:
– Anh nhìn kỹ xem, không phải là gã dở hơi thì là nhà thông thái à?
Thuận chăm chú theo dõi gã bẫy chim, gã vừa bẫy được một con chim sâu bằng phương pháp thủ công, rắc một ít gạo vào trong một khoảng trống bênh cạnh cái bẫy chim bằng lưới tự làm, con chim sà xuống mổ gạo, thế là gã giật cho sập bẫy lưới xuống, con chim không bị đau không bị thương tích nhưng rất sợ hãi, bay loạn xạ thoát thân trong tấm lưới khá rộng. Gã bẫy chim từ gốc cây gần đấy đi lại, mở cái bẫy chim lên, con chim bay vút đi. Nhìn cách gã hành động thì rõ ràng không phải là sơ ý mà cố ý để con chim bay đi. Thuận lẩm bẩm:
– Lạ nhỉ, người ta bẫy chim để ăn thịt hoặc đem bán, gã này bẫy được chim rồi lại đem thả ra.
– Thế mới là gã dở hơi!
Vợ Thuận nói với chất giọng của người thắng cuộc và bảo rằng đây là lần thứ ba cô chứng kiến gã thả con chim sập bẫy ra. Thuận đi vào giường, tiếp tục giấc ngủ trưa nhưng không tài nào ngủ lại được nữa. Anh ngồi dậy mặc quần áo dài, đi cầu thang bộ xuống sân để hỏi gã bán chim tại sao gã lại thả những con chim mà mình bẫy được ra? Nếu gã không nói gì, hay nói năng huyên thuyên thì không còn nghi ngờ gì nữa, gã mắc một chứng bệnh tâm thần nào đó! Nhưng khi Thuận xuống đến nơi thì gã bán chim đã thu xong đồ nghề và đạp xe đi mất. Thuận tiếc, đi quanh quẩn chỗ gã bẫy chim hay ngồi, rồi tạt vào quán bán chè chén gần đấy. Bà bán nước chè hỏi Thuận hôm nay không đi làm hay sao mà giờ này còn xuống uống trà? Thuận bảo chiều nay có việc nên xin nghỉ một buổi, tiện mồm hỏi bà có nhìn thấy gã bẫy chim không. Bà bán chè chén chép miệng:
– Rõ là kẻ dở người, bẫy được chim rồi lại thả chim ra!
– Hay là gã phóng sinh?
– Phóng sinh cái chết tiệt, phóng sinh thì phải đi mua chim thả ra mới là phóng sinh, đằng này làm cho nó sợ vỡ mật ra rồi thả thì tội còn ngập đầu ấy chứ! Đúng thế, cứ nhìn thấy con chim hoảng sợ thì là hành hạ nó chứ cứu sinh cái gì? Nhưng cái khuôn mặt phúc hậu, nụ cười nhân từ ấy thì không thể ác được; còn đôi mắt tinh anh của gã toát lên vẻ thông minh, sâu sắc không hề có vẻ gì của một kẻ dở hơi. Hôm sau, nhất định Thuận sẽ gặp gỡ, tìm hiểu về gã bán chim nhưng gã không trở lại khu tập thể của Thuận nữa.
Chủ nhật, vợ chồng Thuận đưa hai con nhỏ đi công viên chơi, thằng con trai lôi tay Thuận lại chỗ có tiếng chim kêu, một gã bẫy chim ngồi xa xa. Ồ, gã bẫy chim, Thuận đi nhanh lại nhưng không phải gã bẫy chim mà Thuận mong gặp, là một gã mặt choắt, môi thâm, mắt trắng giã như gã nghiện hút. Gã không bẫy chim bằng lưới mà bẫy chim bằng một con chim giả được gắn lên một cành cây khô cắm trên một bãi cỏ trống, cạnh đó treo một con sâu giả đang ngo ngoe trước gió, gã ngồi xa, tay bấm bấm vào chiếc điều khiển khiến con chim giả phát ra những tiếng hót như tiếng chim thật. Hai vợ chồng Thuận và hai con đứng ngóng xem, một lúc thấy một con chim bay đến, nó không đến bên con chim giả ngay mà đậu trên cành cao của một cái cây gần đấy. Lập tức con chim giả phát ra những tiếng kêu tha thiết mời gọi, con chim thật không kìm nén được lòng mình liền bay vù xuống đậu bên cạnh con chim giả. Vừa đậu xuống, chưa kịp đớp con mồi, con chim thật thấy có điều gì đó bất ổn, nó muốn bay đi nhưng đôi chân đã bị một thứ băng dính dính chặt vào cành cây khô. Thằng con trai của Thuận thích chí reo lên, ăn quả lừa rồi chim ơi! Thuận quát con im mồm.
Con chim càng đập cánh, càng bị dính chặt, bây giờ thì không chỉ đôi chân bé bỏng của nó bị trói chặt mà thêm một bên cánh của nó cũng bị băng dính ghì xuống, con chim kêu lên những tiếng tuyệt vọng, cầu cứu con chim bên cạnh nhưng con chim giả nào có biết gì, nó lặng im bởi gã bẫy chim đã bỏ chiếc điều khiển xuống ghế đá, nở một cười sung sướng. Gã bẫy chim đi lại tóm con chim bỏ vào trong cái lồng. Thuận hỏi:
– Anh bẫy chim đem bán hay giết thịt?
– Nhiều thì đem bán cho nhà hàng, ít thì mang về nhà thịt.
– Một ngày anh bẫy được nhiều không?
– Tầm năm đến bảy chục con! Hôm nào gặp vận đỏ thì được trên một trăm con.
Vợ Thuận nói với gã bẫy chim, khu tập thể của mình cũng từng có một gã bẫy chim nhưng bẫy được con nào là lại thả ra ngay. Gã bẫy chim bảo thằng ấy chắc chắn là thằng điên! Vợ Thuận hùa vào, thế mà chồng em bảo gã là nhà thông thái đấy! Thật ra Thuận chưa bao giờ nói gã bẫy được chim rồi lại thả chim ra là nhà thông thái mà cô vợ Thuận có cái tính hay dè bỉu, khích bác người khác, khoác vào cho Thuận để biết rằng cô đã đúng và Thuận đã sai cho dù về mặt học thức thì Thuận có hai bằng cử nhân còn cô chỉ có bằng cao đẳng. Có tết, tiền thưởng của vợ ở công ty kinh doanh dược phẩm cao gấp đôi tiền thưởng của Thuận, cô vợ cũng nửa đùa nửa thật, hóa ra học gấp đôi nhưng tiền tết chỉ bằng một nửa!Thuận không nói gì nhưng trong lòng thì trống trải mênh mông.
– Chích, chích, chích!
Con chim giả lại hót lên những tiếng véo von, Thuận giật thót mình, cùng một lúc có hai con chim thật bay đến cái cây ban nãy. Cầu cho hai con chim đừng dính bẫy, nếu muốn bay xuống chia sẻ với đồng bọn thì một con bay xuống hy sinh, còn con kia biết được sự thật hãy bay đi. Thuận cầu mong, lòng dâng lên một nỗi buồn trĩu nặng, kéo vợ con đi chỗ khác.
Những đứa trẻ vô tư chạy nhảy, Thuận thì ngồi trên ghế đá trầm tư về những con chim và hai gã bẫy chim; cùng là chim nhưng sa bẫy kẻ dở hơi thì được sống còn sập bẫy kẻ gian xảo kia thì chỉ có con đường duy nhất là bị vặt lông, làm thịt.
Gần trưa thì hai vợ chồng Thuận đưa con về nhà, anh đèo đứa con lớn còn vợ đèo đứa con nhỏ bằng xe máy. Anh đi trước, vợ anh đi sau, đến chỗ cái hồ, chợt cô vợ vượt lên nói to:
-Anh không trông thấy gã bẫy chim dở hơi à?
– Đâu?
– Bên kia đường.
Thuận ít có thói nhìn ngang nhìn ngửa hai bên đường nên không để ý, anh vòng xe lại, cô vợ bảo xem làm gì cái gã dở hơi ấy. Thuận nói vợ không tin gã bẫy chim là kẻ tâm thần, vợ về trước đi, anh muốn gặp gã bẫy chim một lúc. Cô vợ tức tưởi phóng xe đi, miệng làu bàu, thành phố lại sắp có thêm một kẻ dở hơi nữa!
Đúng là gã bẫy chim đã từng bẫy chim ở khu tập thể nhà Thuận, gã đang ngồi trên ghế đá, hôm nay gã mặc quần bò, áo phông, nom trẻ trung hơn; cái bẫy chim đặt trên vệ cỏ ven hồ. Không có gì là nóng ruột hay vội vã cả, gã đang mơ màng nhìn xuống mặt hồ, thi thoảng lại đưa chai nước mang sẵn đi nhấp nhấp vài ngụm.
Một con chim sẻ màu nâu bay đến đậu trên cành cây gần đó, nó đã phát hiện ra những hạt gạo trắng được rắc trên một tấm vải màu đen đặt trong cái bẫy. Con chim sà xuống mổ gạo. Gã bẫy chim giật sợi dây, chiếc lưới sập xuống, con chim cuống cuồng bay lên nhưng vô ích, nó sợ hãi ỉa ra một bãi. Gã bẫy chim thong thả đi lại phía chiếc bẫy, Thuận hồi hộp nhìn theo. Ồ, gã thả con chim ra thật! Con sẻ bay vút đi rất nhanh. Gã bẫy chim lại thong thả về cái ghế đá để ngồi. Thuận dắt xe lên vỉa hè, định lại bắt quen trò chuyện thì một người đàn ông có vẻ là trí thức về hưu ngồi gần đấy quan sát từ đầu đến cuối hành động của gã bẫy chim đi đến chỉ vào mặt gã bẫy chim:
– Mày lài ai?
– Tôi chỉ là thợ bẫy chim.
– Làm quái gì cái gọi là thợ bẫy chim, chỉ có thợ xây, thợ lò, thợ cơ khí thôi!
– Tôi bẫy nhiều thành thợ, khu vực nào chim hay bay đến tôi biết ngay, con chim nào sẽ sập bẫy tôi cũng biết ngay.
-Mày bỏ ngay cái trò độc ác của mày đi nếu không tao sẽ đập tan cái bẫy chim của mày đi đấy!
Gã bẫy chim bảo ông biết gì mà quy chụp, ông này hùng hổ, tao là tiến sĩ, từng lãnh đạo cả trăm người mà tao lại không biết cái việc sờ sờ ra đấy à! Gã bẫy chim hỏi người đàn ông trí thức:
-Tôi có giết chim đâu mà độc ác, tôi thả nó ra đấy chứ!
– Nhưng mày làm cho nó sợ hãi.
– Tôi hỏi ông nếu không phải tôi mà gặp bọn bẫy chim khác thì số phận con chim sẽ thế nào?
– Mày ngu thế, tất nhiên con chim sẽ bị bán cho nhà hàng làm món đặc sản hoặc đem về nhà làm thịt.
– Vậy là tôi dạy cho lũ chim bài học sinh tồn đấy chứ!
Người đàn ông trí thức dường như đã hiểu ra, ông bỏ đi, và tôi cũng không cần phải gặp gỡ, trò chuyện tìm hiểu về gã bán chim nữa. Gã không
chỉ dạy cho chim mà còn dạy cả cho người bài học về sự sinh tồn; trên đời này nếu không làm mà muốn có ăn thì thế nào cũng bị sập bẫy.
./.
VVM.08.11.2025.