C
huyện là thế này: Năm ngoái tỉnh mở một cuộc thi hội hoạ, vẽ về đề tài công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Các hoạ sĩ chuyên nghiệp và nghiệp dư đua trí, đua tài sáng tác, gửi đến ban tổ chức những tác phẩm mới nhất, chất lượng nhất của mình. Nào là tranh sơn dầu, tranh bột màu, tranh lụa…nào là trường phái tả thực, trường phái ấn tượng, cổ điển, hiện đaị…đều được các hoạ sĩ áp dụng sáng tạo. Kết thúc thời hạn, ban tổ chức nhận được 431 tác phẩm. Ai ai cũng mừng. Ở một tỉnh nông nghiệp – nơi các văn nghệ sĩ trú quán ở Hà Nội thường trề môi “dân tỉnh lẻ ấy mà”, vậy mà một cuộc thi hôị hoạ thu về được gần nửa nghìn tác phẩm. Xét về mặt số lượng quả là phấn khởi lắm.
Ban giám khảo gồm những hoạ sĩ có tên tuổi ở địa phương, có cả những nhà lãnh đạo có óc thẩm mỹ và nhãn quan chính trị nhạy bén của tỉnh tham gia. Họ đã làm việc ngày đêm, phân tích đánh giá, bình chọn, nâng lên đặt xuống hết vòng sơ kết đến vòng chung khảo, cuối cùng bỏ phiếu kín. Kết quả 12 tác phẩm đạt giải. Trong đó có một giải nhất, hai giải nhì, bốn giải ba và năm giải khuyến khích.
Kể ra thì cũng bình thường như những cuộc thi khác vậy thôi, nó có tác dụng động viên, định hướng phong trào, góp phần cổ vũ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nước và sau cuộc thi sẽ tìm ra nhân tài để… Nếu chỉ có thế thì viết truyện làm gì cho bạn đọc mất thì giờ, nhất là ở thời đại công nghiệp hiện nay, lấy đâu ra thời gian mà con cà, con kê. Nhưng cuộc thi lại có một sự lạ. Ấy là giải nhất người ta trao cho một hoạ sỹ cựu chiến binh vẽ một bức tranh là lạ: Một người đàn ông béo tốt, trông kỹ không giống người lắm, mặc com lê xám, đội mũ nồi, xách chiếc ca táp đứng bên chiếc xe hơi Camry đời mới, biển số…( lại xin được giấu biển số). Nền của bức tranh là cảnh đồng lúa xơ xác như vừa có cơn bão đi qua. Bức tranh như thế mà lại có tựa đề: “Công ty liên doanh sản xuất thuốc trừ sâu Vinamex”. Sự lạ này làm dư luận trong tỉnh xôn xao và đẻ ra biết bao tranh cãi, nhất là ở công sở các ban ngành, đoàn thể cấp tỉnh. Có người còn lớn tiếng cho rằng tiêu cực nó len cả vào giới văn nghệ sỹ vốn là những con người sống bằng tình cảm, bằng trái tim, lấy thân phận con người lao động làm nguồn cảm hứng sáng tác, làm lẽ sống cuả mình. Như vậy rõ ràng tiêu cực đã bắt đầu nhấm đến cái Chân, cái Thiện, cái Mỹ mất rồi.
♣ ♣
Hồi trong năm, nghĩa là vừa sau lễ trao giải nói trên, tại nhà ông Trưởng phòng Văn hóa Thông tin thị xã đã xảy ra một trận cãi vã đến toé lửa xung quanh cái giải nhất này. Ông La Giám đốc Công ty liên doanh sản xuất thuốc trừ sâu Vinamex vốn là người nho nhã, tế nhị vậy mà hôm nay ông ném tuốt cái nho nhã, tế nhị vào mặt bạn. Hai vành tai ông tím lại, tiếng ông to như găm vào óc người nghe:
-Bọn văn nghệ là chúa đểu, chuyên đi moi móc chọc gậy bánh xe. Có tiền cho nó thì nó tâng lên tận mặt trời, nó đã thù ghét ai thì nó cho ra bã. Công Ty của tôi đang ăn nên làm ra, có động đến chân lông chúng nó đâu mà nó cho một đòn đau quá.
- Thế mà cũng gọi là đau, lạ nhỉ. - Ông Báu Trưởng phòng Văn hoá Thông tin thị xã nói. – Tôi thì tôi cho đó là một phần thưởng, chứ chẳng. Ông La cứ nghĩ kỹ mà xem, ông chả mất lấy một keng, tự dưng Công ty của ông được người ta quảng cáo rầm thiên hạ. Tôi cam đoan, rồi đây thuốc trừ sâu của ông cứ bán chạy như bia Tiger, chứ chẳng.
Ông La đốp lại luôn:
-Tôi nghi ông Báu nhiễm cái máu của bọn nghệ sĩ mất rồi. Châm chích, chọc tức nhau làm gì?...Hội với chả hoạ, vớ va vớ vẩn, toàn là bọn vô công rồi nghề. Các ông tính, nó vẽ một cô gái nhợt nhạt, ngồi đuồn đuỗn trông như con khỉ, lại tựa đề “Thiếu nữ mùa xuân”, rồi thi nhau ca tụng nào là trường phái ấn tượng, bố cục độc đáo…phải có trình độ bác học mới thưởng thức nổi. Có nơi lại còn cho cá heo, cho khỉ, cho ốc sên bôi lên vải rồi hò nhau ca ngợi…Đúng là cả lũ loạn thần kinh. Tôi dám chắc nó vẽ người mặc com-lê, xách ca-tap giống như đười ươi là ám chỉ tôi. Chiếc xe thì rõ ràng là xe của tôi rồi còn gì. Tôi gia trưởng, độc đoán, chuyên quyền, tôi đưa toàn con em họ hàng vào Công ty…
-Tôi thì tôi không hiểu mô tê gì về hội hoạ, nhưng cái Công ty liên doanh sản xuất thuốc trừ sâu của ông La thì tôi hiểu, ông Báu ạ. - Ông Thập, Chi cục trưởng Chi cục thuế thị xã vừa dụi điếu thuốc xuống gạt tàn, vừa nói mỉa. - Ông La thành lập xí nghiệp liên doanh, làm luận án kinh tế, nhưng thực chất Công ty của ông chỉ sản xuất bao bì và đóng gói. Công nhân thì ông thuê mười tháng một để khỏi phải đóng bảo hiểm cho họ. Còn thuốc trừ sâu, ông đi buôn lậu để đóng gói, bán. Thế là ông trốn được bao nhiêu loại thuế của Nhà nước. Cái mà ông La kí liên doanh, đúng là cái ông khôn hơn thiên hạ. Đó chính là cái vỏ bảo vệ cực an toàn để ông vận chuyển thuốc trừ sâu từ bên ngoài về. Khoản này tôi và ông La quá hiểu nhau, phải không ông La nhỉ?
Như bị chích một mũi kim vào huyệt, ông giám đốc nhảy dựng lên:
- Á! Tôi…
“Tôi” vốn là một kĩ sư xây dựng, đang làm một giám đốc Công ty xây lắp của một ngành trong tỉnh. Ông nhanh nhẹn, thao lược và có tài biến không thành có, biến sụp đổ hoang tàn thành khang trang huy hoàng. Hồi ấy mới thời kì chuyển đổi cơ chế, tình hình nông nghiệp của cả nước còn đang là vấn đề nóng bỏng. Tuy không phải là ngành chức năng, nhưng lãnh đạo ngành lại tính toán nếu sản xuất thành công được thuốc trừ sâu thì sẽ là một điểm sáng chói nổi lên cho cả nước. Lại được một nhà khoa học dởm vác một cái luận án dởm đến gạ gẫm, mồi chài. Lãnh đạo ngành đồng ý ngay. Thế là Công ty sản xuất thuốc trừ sâu bằng cây thuốc lào ra đời. Ba năm sau xí nghiệp tiến đến bờ vực thẳm. Nhà khoa học “biến thiên” cùng với gần một tỷ Việt Nam đồng. Nếu để Công ty sụp đổ hẳn, thì lãnh đạo ngành có lẽ cũng đổ. Phải có phép làm cho trái tim nó không ngừng đập. Thế là lãnh đạo điều ông La – chiếc gậy thần thông biến hoá từ Công ty xây dựng sang làm giám đốc Công ty sản xuất thuốc trừ sâu. Lãnh đạo quả minh triết biết dùng người. Chỉ hơn hai năm sau phất lên như diều gặp gió. Ông La cùng lãnh đạo ngành nổi lên như một ngôi sao thời mở cửa, tiền thu về như nước. Thực ra cái mánh khoé làm ăn của ông La, ông Thập cũng đã đe lên, đe xuống nhiều lần. Nhưng lãnh đạo ngành của ông La mạnh, ông La cũng mạnh, cứ như gió bão, có thể cuốn phăng cả cái chức chi cục trưởng của ông Thập. Trời không chịu đất thì đất phải chịu trời. Ông Thập trở thành người bị bắt buộc phải làm ngơ cho ông La làm mưa làm gió. Hôm nay, nghe ông Thập công bố “sách trắng”, ông La giận lắm, nhưng không dám làm to chuyện, đành chỉ vặc lại:
- Nhưng đó là việc khác, ông đừng có đánh bùn sang ao. Nhất định tôi sẽ kiện ban giám khảo, kiện Sở Văn hoá cho mà xem. Dứt khoát là ăn phải bả “Chiến lược diễn biến hoà bình” của kẻ địch…mà có khi chính cả các ông cũng nhiễm rồi cũng nên.
- Ông bảo ai nhiễm? Ai nhiễm hả? – Cả ông Báu, ông Thập sừng sộ tưởng rút tụt lưỡi ông La ngay tắp lự.
Ông Báu ngồi phịch xuống ghế:
-Tôi là trưởng phòng Văn hoá thông tin của thị xã mà lại nhiễm “Diễn biến hoà bình”, chẳng hoá ra cả cái tỉnh này theo địch. Ăn với chả nói…mất lập trường. Đúng là dân làm kinh tế, chẳng hiểu chính trị, chính em gì. Chứ chẳng.
Ông La đặt mạnh cốc nước xuống bàn làm nước trong cốc nhảy dựng lên, chỉ tay vào mặt ông Báu:
- Tôi hỏi ông! Ông tham gia giám khảo, ông cho tôi biết nội dung, ý nghĩa của bức tranh giải nhất? Ông nói xem nào?...Hay là nhận phong bao, rồi bỏ phiếu cho nó điểm tối đa.
-Này! Ông ăn nói cho cẩn thận nhé. Ông buôn lậu, ông “treo đầu dê, bán thịt chó”. Lợi cho mình, cho cấp trên của ông. Còn thiệt, chỉ thiệt cho nhà nước, cho nhân dân, tôi chẳng lạ.
-Ai bảo tôi buôn lậu? Ai bảo tôi “treo đầu dê, bán thịt chó”? Tôi thì vả…
-Thì đây - ông Báu chỉ vào mặt ông Thập- ông Thập vừa mới nói đây. Chứ chẳng.
-Thôi, tôi xin các ông. - ông Thập đứng dậy, xoè hai cánh áo com-lê như con gà mái mới xuống ổ, dàn hoà: - Tất cả chỉ tại cái thằng Đến hoạ sĩ ấy thôi, các ông ạ.
Ông La ngồi lặng, cố nuốt giận vào lòng. Một lát ông quay sang ông Thập hỏi:
- Tay Đến đó ở đâu?Trước làm gì, hở?
- Ông hỏi ông Báu thì biết.
-Hở, ông Báu, nó ở thị xã à? - Ông La xuống giọng muốn làm dịu tình hình.
Ông Báu đặt cốc không xuống bàn, ngả người ra thành ghế nhấm nhẳn:
- Trước vẽ trong quân đội, sau nghỉ hưu, giờ ở nhà vẽ, làm pa-nô, áp-phích, quảng cáo. Người phường An Tập. Tôi chẳng lạ.
- Thôi, đúng rồi. - Ông La tròn mắt.- Tôi biết ngay mà, cái hội hưởng lương hưu cao nhất ở địa phương là phức tạp vô cùng kể…Các lão ấy đưa tất cả mọi người, mọi quan hệ xã hội vào đường ngắm nhà binh của mình. Ai lệch ra, họ cho là chệch định hướng Xã hội Chủ nghĩa, lơ mơ quại liền…Không sợ, tôi nhất định chất vấn hắn cho mà xem. Tôi sẽ mời các ông đi chứng kiến. Gì thì gì, chứ văn học nghệ thuật là phải phản ánh hiện thực cuộc sống, và là sản phẩm để cho nhân dân lao động thưởng thức, chứ có phải vẽ để đánh đổ đồng bào.
♣ ♣ ♣
Buổi chất vấn được thực hiện ngay sáng hôm sau tại nhà hoạ sĩ Đến. Ông La cùng hai người bạn đến nhà hoạ sĩ từ lúc bảy giờ kém mười lăm phút. Cùng đi có ông Thập và vài người ở chi cục thuế thị xã (chủ yếu đi để xem). Ông Báu sợ liên luỵ, nên kéo theo một cán bộ nhà văn hoá lén đến sau như thể là vô tình có mặt. Buổi ấy tôi cũng có mặt, nhưng sự có mặt của tôi là để làm chỗ dựa tinh thần cho hoạ sĩ- ấy là lời hoạ sĩ nói với tôi hôm qua khi mời tôi đến dự buổi chất vấn. Thành ra, tôi lại được chứng kiến cái tài ứng biến hóm hỉnh của ông trong nghề vẽ cũng như ngoài đời thường. Hoạ sĩ Đến là ông anh họ của tôi, người to đậm, râu quai nón. Ông xuất thân từ một gia đình nhiều đời làm nghề trồng lúa, nên trong máu ông ngấm cái thân phận một nắng, hai sương, ăn đói mặc rách của nhà nông lắm. Vì có hơn hai mươi năm trong quân ngũ, nên tác phẩm của ông hầu hết vẽ về người lính. Người lính của ông vừa đội mũ, vừa đội nón, sau ba-lô là cây lúa, hiện tượng đục khoét tấm lưng gầy của nhà nông luôn ám ảnh ông, và cũng là đề tài làm ông trăn trở. Ông sống ở thị xã, nhưng cha mẹ, họ hàng, anh em ông sống ở làng quê, nên ông như cái gạch nối giữa nông thôn và thành thị. Tác phẩm đoạt giải lần này của ông nó phản ánh cái gạch nối ấy. Ông bảo, ông cũng phải góp một tiếng chuông cảnh tỉnh về một hiện tượng khá phổ biến hiện nay ở nước nhà.
Sau khi nghe ông La và một số người chất vấn gay gắt, đòi ông giải thích nội dung tư tưởng, nghệ thuật bức tranh, ông Đến đứng lên trước bức tranh - đứa con tinh thần của mình. Ông cầm chiếc đũa nhỏ, ôn tồn nói:
- Bây giờ thế này cho dễ, nhỉ. Tôi đề nghị một người đại diện chất vấn, đến đâu tôi trả lời đến đó. Được không?
Ông La vẻ đắc thắng tiến lên một bước, hai tay ôm chiếc ca-táp. Ông nghĩ, chuyến này ông sẽ vặn cho hoạ sĩ Đến nát tướp cho mà xem. Ông sẽ vật trắng hớ cái lùng nhùng, cái tiêu cực của giới văn nghệ sĩ. Lúc đó ông Báu, ông Thập phải bái phục ông. Chẳng gì ông cũng là một giám đốc nổi tiếng, chẳng gì ông cũng là một kỹ sư…
Trông ông La rất tự tin. Phải trước khi đến đây ông đã gặp một số hoạ sĩ để nhờ họ bày vẽ đường đi nước bước, bổ sung cho ông một số kiến thức hội hoạ, vạch ra cho ông La biết những điểm thiếu sót của bức tranh…Vì vậy, lúc này trông ông La đường bệ hơn lúc nào. Ông hỏi:
-Xin hoạ sĩ cho biết: Trong bức tranh ông đề: “ Công ty liên doanh sản xuất thuốc trừ sâu…”, vậy công ty đâu?
Hoạ sĩ cầm chiếc đũa chỉ ngược lên trả lời:
- Công ty ở bên nước ngoài!
Giám đốc La:
- Vậy thuốc trừ sâu?
Hoạ sĩ:
- Sâu chén hết rồi!
- Thì sâu đâu?
Hoạ sĩ cầm chiếc đũa chỉ vào hình mặc com-lê, đội mũ nồi, xách ca-táp đứng bên chiếc Camry trả lời:
- Sâu đây!.
-./.
VVM.21.8.2025.
-Bọn văn nghệ là chúa đểu, chuyên đi moi móc chọc gậy bánh xe. Có tiền cho nó thì nó tâng lên tận mặt trời, nó đã thù ghét ai thì nó cho ra bã. Công Ty của tôi đang ăn nên làm ra, có động đến chân lông chúng nó đâu mà nó cho một đòn đau quá.
- Thế mà cũng gọi là đau, lạ nhỉ. - Ông Báu Trưởng phòng Văn hoá Thông tin thị xã nói. – Tôi thì tôi cho đó là một phần thưởng, chứ chẳng. Ông La cứ nghĩ kỹ mà xem, ông chả mất lấy một keng, tự dưng Công ty của ông được người ta quảng cáo rầm thiên hạ. Tôi cam đoan, rồi đây thuốc trừ sâu của ông cứ bán chạy như bia Tiger, chứ chẳng.
Ông La đốp lại luôn:
-Tôi nghi ông Báu nhiễm cái máu của bọn nghệ sĩ mất rồi. Châm chích, chọc tức nhau làm gì?...Hội với chả hoạ, vớ va vớ vẩn, toàn là bọn vô công rồi nghề. Các ông tính, nó vẽ một cô gái nhợt nhạt, ngồi đuồn đuỗn trông như con khỉ, lại tựa đề “Thiếu nữ mùa xuân”, rồi thi nhau ca tụng nào là trường phái ấn tượng, bố cục độc đáo…phải có trình độ bác học mới thưởng thức nổi. Có nơi lại còn cho cá heo, cho khỉ, cho ốc sên bôi lên vải rồi hò nhau ca ngợi…Đúng là cả lũ loạn thần kinh. Tôi dám chắc nó vẽ người mặc com-lê, xách ca-tap giống như đười ươi là ám chỉ tôi. Chiếc xe thì rõ ràng là xe của tôi rồi còn gì. Tôi gia trưởng, độc đoán, chuyên quyền, tôi đưa toàn con em họ hàng vào Công ty…
-Tôi thì tôi không hiểu mô tê gì về hội hoạ, nhưng cái Công ty liên doanh sản xuất thuốc trừ sâu của ông La thì tôi hiểu, ông Báu ạ. - Ông Thập, Chi cục trưởng Chi cục thuế thị xã vừa dụi điếu thuốc xuống gạt tàn, vừa nói mỉa. - Ông La thành lập xí nghiệp liên doanh, làm luận án kinh tế, nhưng thực chất Công ty của ông chỉ sản xuất bao bì và đóng gói. Công nhân thì ông thuê mười tháng một để khỏi phải đóng bảo hiểm cho họ. Còn thuốc trừ sâu, ông đi buôn lậu để đóng gói, bán. Thế là ông trốn được bao nhiêu loại thuế của Nhà nước. Cái mà ông La kí liên doanh, đúng là cái ông khôn hơn thiên hạ. Đó chính là cái vỏ bảo vệ cực an toàn để ông vận chuyển thuốc trừ sâu từ bên ngoài về. Khoản này tôi và ông La quá hiểu nhau, phải không ông La nhỉ?
Như bị chích một mũi kim vào huyệt, ông giám đốc nhảy dựng lên:
- Á! Tôi…
“Tôi” vốn là một kĩ sư xây dựng, đang làm một giám đốc Công ty xây lắp của một ngành trong tỉnh. Ông nhanh nhẹn, thao lược và có tài biến không thành có, biến sụp đổ hoang tàn thành khang trang huy hoàng. Hồi ấy mới thời kì chuyển đổi cơ chế, tình hình nông nghiệp của cả nước còn đang là vấn đề nóng bỏng. Tuy không phải là ngành chức năng, nhưng lãnh đạo ngành lại tính toán nếu sản xuất thành công được thuốc trừ sâu thì sẽ là một điểm sáng chói nổi lên cho cả nước. Lại được một nhà khoa học dởm vác một cái luận án dởm đến gạ gẫm, mồi chài. Lãnh đạo ngành đồng ý ngay. Thế là Công ty sản xuất thuốc trừ sâu bằng cây thuốc lào ra đời. Ba năm sau xí nghiệp tiến đến bờ vực thẳm. Nhà khoa học “biến thiên” cùng với gần một tỷ Việt Nam đồng. Nếu để Công ty sụp đổ hẳn, thì lãnh đạo ngành có lẽ cũng đổ. Phải có phép làm cho trái tim nó không ngừng đập. Thế là lãnh đạo điều ông La – chiếc gậy thần thông biến hoá từ Công ty xây dựng sang làm giám đốc Công ty sản xuất thuốc trừ sâu. Lãnh đạo quả minh triết biết dùng người. Chỉ hơn hai năm sau phất lên như diều gặp gió. Ông La cùng lãnh đạo ngành nổi lên như một ngôi sao thời mở cửa, tiền thu về như nước. Thực ra cái mánh khoé làm ăn của ông La, ông Thập cũng đã đe lên, đe xuống nhiều lần. Nhưng lãnh đạo ngành của ông La mạnh, ông La cũng mạnh, cứ như gió bão, có thể cuốn phăng cả cái chức chi cục trưởng của ông Thập. Trời không chịu đất thì đất phải chịu trời. Ông Thập trở thành người bị bắt buộc phải làm ngơ cho ông La làm mưa làm gió. Hôm nay, nghe ông Thập công bố “sách trắng”, ông La giận lắm, nhưng không dám làm to chuyện, đành chỉ vặc lại:
- Nhưng đó là việc khác, ông đừng có đánh bùn sang ao. Nhất định tôi sẽ kiện ban giám khảo, kiện Sở Văn hoá cho mà xem. Dứt khoát là ăn phải bả “Chiến lược diễn biến hoà bình” của kẻ địch…mà có khi chính cả các ông cũng nhiễm rồi cũng nên.
- Ông bảo ai nhiễm? Ai nhiễm hả? – Cả ông Báu, ông Thập sừng sộ tưởng rút tụt lưỡi ông La ngay tắp lự.
Ông Báu ngồi phịch xuống ghế:
-Tôi là trưởng phòng Văn hoá thông tin của thị xã mà lại nhiễm “Diễn biến hoà bình”, chẳng hoá ra cả cái tỉnh này theo địch. Ăn với chả nói…mất lập trường. Đúng là dân làm kinh tế, chẳng hiểu chính trị, chính em gì. Chứ chẳng.
Ông La đặt mạnh cốc nước xuống bàn làm nước trong cốc nhảy dựng lên, chỉ tay vào mặt ông Báu:
- Tôi hỏi ông! Ông tham gia giám khảo, ông cho tôi biết nội dung, ý nghĩa của bức tranh giải nhất? Ông nói xem nào?...Hay là nhận phong bao, rồi bỏ phiếu cho nó điểm tối đa.
-Này! Ông ăn nói cho cẩn thận nhé. Ông buôn lậu, ông “treo đầu dê, bán thịt chó”. Lợi cho mình, cho cấp trên của ông. Còn thiệt, chỉ thiệt cho nhà nước, cho nhân dân, tôi chẳng lạ.
-Ai bảo tôi buôn lậu? Ai bảo tôi “treo đầu dê, bán thịt chó”? Tôi thì vả…
-Thì đây - ông Báu chỉ vào mặt ông Thập- ông Thập vừa mới nói đây. Chứ chẳng.
-Thôi, tôi xin các ông. - ông Thập đứng dậy, xoè hai cánh áo com-lê như con gà mái mới xuống ổ, dàn hoà: - Tất cả chỉ tại cái thằng Đến hoạ sĩ ấy thôi, các ông ạ.
Ông La ngồi lặng, cố nuốt giận vào lòng. Một lát ông quay sang ông Thập hỏi:
- Tay Đến đó ở đâu?Trước làm gì, hở?
- Ông hỏi ông Báu thì biết.
-Hở, ông Báu, nó ở thị xã à? - Ông La xuống giọng muốn làm dịu tình hình.
Ông Báu đặt cốc không xuống bàn, ngả người ra thành ghế nhấm nhẳn:
- Trước vẽ trong quân đội, sau nghỉ hưu, giờ ở nhà vẽ, làm pa-nô, áp-phích, quảng cáo. Người phường An Tập. Tôi chẳng lạ.
- Thôi, đúng rồi. - Ông La tròn mắt.- Tôi biết ngay mà, cái hội hưởng lương hưu cao nhất ở địa phương là phức tạp vô cùng kể…Các lão ấy đưa tất cả mọi người, mọi quan hệ xã hội vào đường ngắm nhà binh của mình. Ai lệch ra, họ cho là chệch định hướng Xã hội Chủ nghĩa, lơ mơ quại liền…Không sợ, tôi nhất định chất vấn hắn cho mà xem. Tôi sẽ mời các ông đi chứng kiến. Gì thì gì, chứ văn học nghệ thuật là phải phản ánh hiện thực cuộc sống, và là sản phẩm để cho nhân dân lao động thưởng thức, chứ có phải vẽ để đánh đổ đồng bào.
Sau khi nghe ông La và một số người chất vấn gay gắt, đòi ông giải thích nội dung tư tưởng, nghệ thuật bức tranh, ông Đến đứng lên trước bức tranh - đứa con tinh thần của mình. Ông cầm chiếc đũa nhỏ, ôn tồn nói:
- Bây giờ thế này cho dễ, nhỉ. Tôi đề nghị một người đại diện chất vấn, đến đâu tôi trả lời đến đó. Được không?
Ông La vẻ đắc thắng tiến lên một bước, hai tay ôm chiếc ca-táp. Ông nghĩ, chuyến này ông sẽ vặn cho hoạ sĩ Đến nát tướp cho mà xem. Ông sẽ vật trắng hớ cái lùng nhùng, cái tiêu cực của giới văn nghệ sĩ. Lúc đó ông Báu, ông Thập phải bái phục ông. Chẳng gì ông cũng là một giám đốc nổi tiếng, chẳng gì ông cũng là một kỹ sư…
Trông ông La rất tự tin. Phải trước khi đến đây ông đã gặp một số hoạ sĩ để nhờ họ bày vẽ đường đi nước bước, bổ sung cho ông một số kiến thức hội hoạ, vạch ra cho ông La biết những điểm thiếu sót của bức tranh…Vì vậy, lúc này trông ông La đường bệ hơn lúc nào. Ông hỏi:
-Xin hoạ sĩ cho biết: Trong bức tranh ông đề: “ Công ty liên doanh sản xuất thuốc trừ sâu…”, vậy công ty đâu?
Hoạ sĩ cầm chiếc đũa chỉ ngược lên trả lời:
- Công ty ở bên nước ngoài!
Giám đốc La:
- Vậy thuốc trừ sâu?
Hoạ sĩ:
- Sâu chén hết rồi!
- Thì sâu đâu?
Hoạ sĩ cầm chiếc đũa chỉ vào hình mặc com-lê, đội mũ nồi, xách ca-táp đứng bên chiếc Camry trả lời:
- Sâu đây!. -./.